Loading...
You are here:  Home  >  ΣΤΗΛΕΣ  >  Current Article

Oι δημοσκοπήσεις δολοφονούν την πολιτική

By   /   Ιούνιος 29, 2014  /   Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Oι δημοσκοπήσεις δολοφονούν την πολιτική

    Print       Email

του Χρήστου Χαλαζιά

♦ Στην ταινία του Γούντι Άλεν  «Ο νευρικός εραστής»  διαδραματίζεται η εξής σκηνή:  ο Άλεν επισκέπτεται την Κίντον στο διαμέρισμά της στην Νέα Υόρκη, όπου παρατηρεί ότι η Κίντον  έχει δύο πολύ γνωστά περιοδικά. Σε κάποια στιγμή,  λέει ο Άλεν: «Γλύκα,  στην τουαλέττα  σου υπάρχει μία κατσαρίδα μεγάλη σαν Μπιούικ» Και αμέσως  αρπάζει  ένα τεύχος  του περιοδικού και σκοτώνει μ΄ αυτό την κατσαρίδα. Στην συνέχεια αναφωνεί: « Τα κατάφερα! Τα σκότωσα  και τα δύο!» – εννοώντας το έντομο και το περιοδικό…  Το περιοδικό αυτό ήταν ένα προπαγανδιστικό έντυπο, που πρόβαλλε  καλλιτέχνες όχι με την καλλιτεχνική αξία τους αλλά ανάλογα με την οικονομική τους επιφάνεια.

Το  παιχνίδι της προπαγάνδας  ξεκίνησε στην Ελλάδα με την μεταπολίτευση, για να αναπτυχθεί πολλαπλά, σε συνεργασία με τα μέσα ενημέρωσης, ως όπλο διαμόρφωσης της κοινής γνώμης επί των κυβερνήσεων του Κώστα Σημίτη. Το φαινόμενο αυτό, έτσι όπως αναπτύχθηκε, είναι λυπηρό για το πολιτικό σύστημα.  Δηλαδή ο δημοσκοπήσεις, από ένα απλό εργαλείο καταγραφής στιγμιαίων απόψεων και από συμβουλευτικός οδηγός των κομμάτων, να έχουν μετατραπεί σει  αποφασιστικό όργανό  τους για την χάραξη πολιτικής.

Το πιό χαρακτηριστικό παράδειγμα, είναι η αλλαγή πολιτικής της Νέας Δημοκρατίας για το μεταναστευτικό το 2007.

Τα κόμματα, όταν δεν έχουν να παρουσιάσουν συγκεκριμένες πολιτικές προτάσεις για την λύση των καθημερινών προβλημάτων, δημιουργούν ανταγωνιστικές δημοσκοπικές εντυπώσεις, με στόχο το ηθικό της κοινής γνώμης και των στελεχών τους.

Ρίχνοντας μια ματιά στο παρελθόν των δημοσκοπήσεων, ο αναγνώστης θα αντιληφθεί με την πρώτη ματιά  ότι σε πολύ ελάχιστες περιπτώσεις οι δημοσκοπήσεις ανταποκρίνονταν στα πραγματικά εκλογικά αποτελέσματα. Στον διεθνή χώρο, χαρατηριστικό παράδειγμα είναι η εκλογική αναμέτρηση μεταξύ Τζων Κένεντυ και Ρίτσαρντ Νίξον στις ΗΠΑ το 1960. Τότε οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι προηγείτο να κυριαρχεί ο Νίξον. Η κάλπη όμως έβγαλε πρόεδρο τον Κένεντυ. Ήταν το πρώτο διεθνές κτύπημα της αξιοπιστίας, αλλά και η πρώτη απογοήτευση της κοινής γνώμης για την εγκυρότητά τους.

Η άμεση σχέση των μέσων ενημέρωσης  με τις εταιρείες  δημοσκοπήσεων εντάθηκε, στην Ελλάδα, το 1996, όταν η τότε κυβέρνηση  στήριξε  πολλά στο επικοινωνιακό παιχνίδι με τις δημοσκοπήσεις. Το επιτελείο της κυβέρνησης Σημίτη θεώρησε  σημαντικό για την επόμενη μέρα της κυβέρνησης να εξασφαλίσει  θετικά δημοσκοπικά  στοιχεία για το έργο της αλλά και για τον πρόεδρο της κυβέρνησης. Είναι η περίοδος που τα φιλικά μέσα  και οι φιλικές εταιρείες μετρήσεων της κοινής γνώμης παρουσιάζουν μια αντιστοιχία  κυβέρνησης και αρχηγού.

Ιδού ένα χαρακτηριστικό  παράδειγμα διαμόρφωσης «κλίματος»: στις εκλογές  του 2000 οι δημοσκοπήσεις έδιναν αρχικά προβάδισμα στη Νέα Δημοκρατία και στην συνέχεια, αφού μίκρυναν την διαφορά, έφθασαν να δίνουν προβάδισμα στο ΠΑΣΟΚ. Στην συνέχεια μίλησαν για ντέρμπυ αλλά προέβλεπαν ότι τελικώς θα κερδίσει το κυβερνών κόμμα με διαφορά. Τα εκλογικά αποτελέσματα απέδωσαν την διαφορά σε στατιστικό λάθος.

Το ίδιο σκηνικό στήθηκε  και στις εκλογές  του 2004. Οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι η  διαφορά των δύο κομμάτων εξουσίας μικραίνει σε σχέση με τα όσα κατέγραφαν  στην διάρκεια του χρόνου. Η κυβέρνηση του  Κώστα Σημίτη έχανε την εμπιστοσύνη του λαού, ενώ ο ίδιος θεωρείτο ο καταλληλότερος για πρωθυπουργός. Οι εκτιμήσεις ορισμένων αναλυτών των μέσων ενημέρωσης με βάση τα δημοσκοπικά στοιχεία,  μιλούσαν και πάλι για ντέρμπυ, μέχρι τον Οκτώβριο του 2003. Τα αποτελέσματα του Μαρτίου έδειξαν και πάλι την πραγματική προτίμηση του λαού. Οι εκλογές έγιναν και τα αποτελέσματα ήταν τελείως διαφορετικά από αυτά που έδειχναν οι μετρήσεις. Οι φιλικές  προς την κυβέρνηση δημοσκοπήσεις διαψεύσθηκαν τραγικά. Αυτή η λάθος εκτίμηση θα έπρεπε να αναγκάσει αυτές τις εταιρείες να ζητήσουν συγνώμη από τους πολίτες και να επαναπροσδιορίσουν τις σχέσεις τους με τα μέσα ενημέρωσης και την κοινή γνώμη. Αυτές όμως συνέχισαν ακάθεκτες την τακτική τους, δηλώνοντας ότι οι προβλέψεις τους επιβεβαιώθηκαν!

Στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2006 συνεχίζεται το προπαγανδιστικό παιχνίδι των δημοσκοπήσεων, μέσων ενημέρωσης και πολιτικής.  Τα μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν το επιχείρημα της δίχρονης κόπωσης της κυβέρνησης, και δίνουν προβάδισμα, σε πολλές περιοχές, της αξιωματικής αντιπολίτευσης, που ήταν το ΠΑΣΟΚ, σε σχέση με την Νέα Δημοκρατία που κυβερνούσε. Τα εκλογικά αποτελέσματα έδειξαν την πραγματική προτίμηση του λαού, που έδωσε περισσότερους δήμους στο κυβερνών κόμμα, κερδίζοντας   ακόμη και παραδοσιακούς δήμους του ΠΑΣΟΚ.

Για μια φορά  ακόμη, τα αποτελέσματα  ήταν αντίθετα από αυτά που κατέγραφαν  ορισμένες δημοσκοπικές εταιρείες. Όμως δεν βρέθηκε καμμιά από αυτές να ζητήσει συγνώμη ή να αναγνωρίσει ότι έκανε λάθος.

Οι εκλογές του 2007 ήταν μία πανηγυρική αποτυχία των δημοσκοπήσεων. Με την μεγάλη καταστροφή της χώρας από τις  φωτιές,  τους νεκρούς, τα καμένα ιστορικά δάση, ακόμη και την καταστροφή του αρχαίου Ολυμπιακού χώρου και του Κρονίου λόφου, της Πάρνηθας κ.α. Οι μετρήσεις μιλούσαν για ήττα του κυβερνώντος κόμματος έστω και με μικρή διαφορά. Επίσης ότι ίσως η Βουλή να ήταν τετρακομματική η Βουλή, και ο ΛΑΟΣ, που λάμβανε μέρος για πρώτη φορά σε εθνικές εκλογές, εμφανιζόταν στις δημοσκοπήσεις εκτός ή στο όριο του εκλογικού μέτρου. Οι δημοσκοπήσεις διαψεύσθηκαν οικτρά. Η κυβέρνηση κέρδισε τις εκλογές και ο ΛΑΟΣ μπήκε στη Βουλή πανηγυρικά με δέκα βουλευτές.

Για τις τελευταίες εκλογές, θα αναφέρω ένα δημοσίευμα της εφημερίδας  ΤΟ ΒΗΜΑ (11 Οκτωβρίου 2009): «Η στατιστική  είναι σαν το μπικίνι. Αποκαλύπτει πολλά αλλά κρύβουν την ουσία». Την φράση αυτή, αλλά αντίστροφα, θυμήθηκαν πολλοί, παρακολουθώντας την Κυριακή 4/10/2009  τις δημοσκοπήσεις των τηλεοπτικών καναλιών για την πρόβλεψη ψήφου στις εθνικές  εκλογές. Τα exit polls αποκάλυψαν νίκη του ΠΑΣΟΚ και την αυτοδυναμία, αλλά όχι και τα «πολλά», το εύρος της διαφοράς, μεταξύ  πρώτου και δεύτερου κόμματος, και κατά  συνέπεια  την πρωτοφανή καθίζηση της Νέας Δημοκρατίας. Το συμπέρασμα  των περισσοτέρων  Ελλήνων, μεταξύ των οποίων και των ανθρώπων των κομμάτων της εξουσίας, ιδίως  του ΠΑΣΟΚ, ήταν ότι μετά τις ευρωεκλογές άλλο ένα exit polls  απέτυχε  στις προβλέψεις του.

Τελευταία εντυπωσιακή περίπτωση, είναι οι δημοσκοπήσεις, που  παρουσίασαν  δύο κόμματα, δύο περίπου μέρες μετά την ανακοίνωση της ίδρυσής τους: πριν καλά-καλά γίνουν γνωστά στην κοινή γνώμη, είχαν ποσοστά,  το μεν πρώτο «Η Νέα Μέρα»  1,5 % και το «Ποτάμι»  8,7%!

Το σημείωμα αυτό θα το κλείσω με τα λόγια του διανοούμενου Jean Baudrillard, από το βιβλίο του Οι Μάζες:  η Εισβολή του Κοινωνικού στα Μέσα: «…Το γεγονός ότι οι δημοσκοπήσεις  κάνουν ό,τι μπορούν  για να καταστρέψουν το πολιτικό ως θέληση, το πολιτικό ως νόημα… των οποίων ο βαθύτερος  πόθος παραμένει η συμβολική δολοφονία της πολιτικής τάξης, η συμβολική δολοφονία της πολιτικής πραγματικότητας, και αυτή η δολοφονία παράγεται από τις δημοσκοπήσεις με τον δικό τους τρόπο».

    Print       Email

You might also like...

6 a.m. των Blitz

Read More →