Loading...
You are here:  Home  >  ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ  >  Current Article

Το μετέωρο βήμα της Νέο-Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (Μέρος Α΄)

By   /   Δεκέμβριος 20, 2015  /   Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Το μετέωρο βήμα της Νέο-Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (Μέρος Α΄)

    Print       Email

1855127

[20-12-2015]

♦ του Νικολάου Ματθαίου Σαντή*

Λίγες εβδομάδες μετά το επεισόδιο της κατάρριψης του ρωσικού αεροσκάφους από την Τουρκία έχει γίνει πλέον φανερό ότι η Συρία είναι, την παρούσα στιγμή, το πεδίο έκφρασης των μεγάλων γεωπολιτικών ανταγωνισμών της περιοχής. Δεν είναι μόνο ο κίνδυνος της περαιτέρω επιδείνωσης των σχέσεων Τουρκίας-Ρωσίας, αλλά το ενδεχόμενο να οδηγήσει σε γενικευμένη σύρραξη αντίπαλων συνδυασμών, ακόμα και στον πυρηνικό όλεθρο.

Η απόφαση της Άγκυρας να καταρρίψει το ρωσικό μαχητικό το οποίο εισήλθε στον αεροπορικό της χώρο μόλις για 17 δευτερόλεπτα έχει χαρακτηριστεί από πολλούς (ανάμεσα τους και συμμαχικές χώρες στο ΝΑΤΟ, όπως η Γερμανία) τουλάχιστον ως υπερβολική αντίδραση, μιας και δημιουργεί δυσανάλογα μεγάλους κινδύνους. Στην πραγματικότητα είναι ελάχιστα τα μέλη της συμμαχίας που θα διακινδύνευαν να έρθουν σε πολεμική σύγκρουση, έστω συμβατική, με τη Ρωσία για χάρη της Τουρκίας, και δεν μιλάμε καν για την πιθανότητα πυρηνικού πολέμου.  Με τα νέα στοιχεία δε να δείχνουν ότι το σκηνικό δεν ήταν ατύχημα αλλά μια καλοστημένη ενέδρα των Τούρκων, πολλοί (ιδίως οι Ευρωπαίοι) έχουν αρχίσει να αναρωτιούνται  κατά πόσο είναι επιθυμητή η παραμονή της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, εξετάζοντας τρόπους αποβολής της ή τρόπους με τους οποίους μπορούν να δικαιολογήσουν τη μη στήριξή της με στρατιωτικά μέσα, κατά παράβαση των κανονισμών του ΝΑΤΟ. Χαρακτηριστικό είναι ότι η Γερμανία αρνείται να μοιραστεί τα δεδομένα που συλλέγουν τα αεροσκάφη της που συμμετέχουν στους βομβαρδισμούς του Daesh, ισχυριζόμενη ότι θα χρησιμοποιηθούν από τους Τούρκους εναντίον των Κούρδων. Ενδέχεται επίσης η απόφαση της Γαλλίας για ενεργοποίηση του συλλογικού μηχανισμού άμυνας της ΕΕ αντί του μηχανισμού του ΝΑΤΟ μετά της επιθέσεις στο Παρίσι να οφείλεται σε προσπάθεια αποκλεισμού της Τουρκίας από τις επιχειρήσεις στη Συρία.

Αρκετοί πιστεύουν ότι πίσω από την αύξηση της έντασης με τη Ρωσία βρίσκεται η Ουάσιγκτον η οποία χρησιμοποιεί την Τουρκία για να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη ρωσική επιρροή στην Ουκρανία και, τελευταίως, στη Μέση Ανατολή.  Σαν απόδειξη χρησιμοποιούν την στήριξη που παρέχουν οι ΗΠΑ στην Άγκυρα μετά το επεισόδιο, παρά τη δεδομένη πλέον τουρκική προβοκάτσια. Στην πραγματικότητα, σίγουρα υπάρχουν αρκετοί Αμερικανικοί κύκλοι που διέπονται από μια ψυχροπολεμικού τύπου φοβία για τη Ρωσία και επιδιώκουν να βρουν τρόπους να την περιορίσουν και να την μειώσουν, ακόμη και να υποβοηθήσουν «χρωματιστές επαναστάσεις» αλλαγής καθεστώτος. Οι κύκλοι αυτοί προφανώς και παρείχαν στήριξη ή και ενθάρρυναν την Τουρκία, έτοιμοι να δυναμιτίσουν το κλίμα. Από την άλλη, υπάρχει μια μερίδα του αμερικανικού κατεστημένου που, ενώ δεν είναι a priori επιθετική στο ρωσικό παράγοντα, επιδιώκει να διατηρήσει την πρωτοβουλία (και το τρωθέν κύρος της Αμερικής) ή έστω να παίξει κάποιο ουσιώδη ρόλο στη Συρία μετά την διαφαινόμενη ήττα των Ισλαμιστών. Η μερίδα αυτή, που την παρούσα στιγμή διαθέτει το πάνω χέρι στην αμερικανική εξωτερική πολιτική, παρέχει στήριξη υπό προϋποθέσεις μονάχα στην Τουρκία, σε καμία δε περίπτωση δεν ήταν εκείνη που ενθάρρυνε τον Ερντογάν να προβεί στην τυχοδιωκτική κατάρριψη του ρωσικού αεροσκάφους.

Μπορεί να φαίνεται παράξενο ή και απίθανο σε πολλούς, η αλήθεια όμως είναι ότι τα τελευταία χρόνια η τουρκική εξωτερική πολιτική έχει γίνει σε μεγάλο βαθμό αυτόνομη, σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα βρίσκεται σε σύγκρουση με την Αμερικανική πολιτική (π.χ. στην άρνηση μέχρι πρόσφατα της παραχώρησης της βάσης του Ινσιρλίκ για τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς, την κόντρα με το Ισραήλ και την διάλυση του τουρκο-ισραηλινού άξονα κ.α.). Η απόφαση για επιδείνωση των σχέσεων με τη Ρωσία, ακόμη κι αν ενθαρρύνθηκε από ανεπίσημους κύκλους στις ΗΠΑ, ανήκει πλήρως στην τουρκική ηγεσία και έγινε για λόγους που άπτονται με άμεσο τρόπο τα τουρκικά συμφέροντα, και μπορεί να αφορούν τόσο τις Νέο-Οθωμανικές φιλοδοξίες της, όσο και την ίδια την ακεραιότητα της σημερινής Τουρκίας.

*Νικόλαος Ματθαίος Σαντής, οικονομολόγος, M.A. Development Economics, nikolaossantis@gmail.com

    Print       Email

About the author

You might also like...

O ΑΡΧΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤA ΠΟΛΛΑ ΠΡΟΣΩΠΑ, ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ 1685–1920, μυθιστόρημα του Μελέτη Μελετόπουλου

Read More →