Loading...
You are here:  Home  >  ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ  >  Current Article

Το έλλειμμα λαϊκής βούλησης για την ολοκλήρωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

By   /   Μάρτιος 24, 2015  /   Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Το έλλειμμα λαϊκής βούλησης για την ολοκλήρωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

    Print       Email

no euro

♦ Του Χρήστου Ζιώγα*

Ο Ernst Haas, σημαντικός νεο-λειτουργιστής θεωρητικός που εντρύφησε σε θέματα περιφερειακής και ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, επισήμανε πώς υπερεθνική συσσωμάτωση επέρχεται όταν μεταβιβαστεί πίστη, νομιμοφροσύνη και προσδοκίες από μία πολιτική οντότητα σε ένα νέο ευρύτερο πολιτικό υποκείμενο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναμφίβολα συνιστά την πιο βαθειά διαδικασία περιφερειακής ολοκλήρωσης στο σύγχρονο διεθνές σύστημα. Η πρόοδος του ευρωπαϊκού εγχειρήματος δημιούργησε σε πολλούς θιασώτες του νέο-λειτουργισμού τις προσδοκίες ότι οι συγκλίσεις στον οικονομικό τομέα, καθώς και οι αλληλεπιδράσεις πολιτικών παραγόντων, όπως κυβερνήσεις, κόμματα, ομάδες πίεσης και ευρωπαϊκοί θεσμοί, που επιχειρούν να εκπληρώσουν τους δικούς τους σκοπούς και συμφέροντα θα δρομολογούσαν και την πολιτική συσσωμάτωση των ευρωπαϊκών κρατών. Μέσο για την πραγμάτωση των υποθέσεων του νέο-λειτουργισμού αποτελεί η διαδικασία εκχείλισης/διάχυσης (spill over), σύμφωνα με την οποία η συνεργασία σε έναν τομέα χαμηλής πολιτικής, παραδείγματος χάριν στην τελωνειακή ένωση, οδηγεί στην αναγκαιότητα περαιτέρω συμπράξεων σε κάποιον άλλο σχετικό αλλά ανώτερο τομέα, πχ στο νομισματικό πεδίο. Ακολούθως τα θετικά αποτελέσματα της μιας συνεργασίας δημιουργούν την ανάγκη ενισχυμένων  διεργασιών σε άλλους τομείς. Συνέπεια των συνακόλουθων και επαναλαμβανόμενων εκχειλίσεων από τον ένα τομέα στον επόμενο θα ήταν μια ολοένα διευρυνόμενη συνεργασία, συμπεριλαμβανομένων και των θεμάτων υψηλής πολιτικής, όπως η άμυνα, η ασφάλεια και οι εξωτερικές σχέσεις.

Η εν λόγω θεωρία αλλά και η πρακτική της εφαρμογή στον ευρωπαϊκό χώρο επηρέασε και επηρεάζει τη διαδικασία ευρωπαϊκής ενοποίησης κατά βάση σε ζητήματα χαμηλής πολιτικής αδυνατώντας όμως να επεκταθεί και σε τομείς που άπτονται  θεμάτων υψηλής πολικής. Η γραμμική αντίληψη της θεωρίας του νέο-λειτουργισμού, ως προς το ιστορικό γίγνεσθαι και οι υπέρμετρες υλιστικές παραδοχές της ως προς την προσδοκώμενη στάση των πολιτών των κρατών μελών, που αναμένονταν να συμπεριφερθούν με υλιστικό ορθολογισμό, υποστηρίζοντας ενεργά την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση ως περισσότερο συμφέρουσας κατάστασης σε σύγκριση με όσα προσφέρει το πλαίσιο του εθνικού κράτους, δεν επιβεβαίωσαν τις νομοτελειακές της προβλέψεις που κατέτειναν στην πολιτική ενοποίηση της Γηραιάς Ηπείρου.

Η μέχρι τώρα ιστορική πορεία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης δεν επαληθεύει ότι επήλθε μεταβίβαση πίστης, νομιμοφροσύνης και προσδοκιών από τις κοινωνίες των ευρωπαϊκών λαών (τα κράτη – έθνη) προς το υπερεθνικό ευρωπαϊκό κέντρο, σε τέτοιο βαθμό ώστε να εξελίσσεται σταδιακά και η πολιτική ένωση της ΕΕ. Αυτό συνέβει επειδή η διαδικασία ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης αναπτύχθηκε κυρίως από τις πολιτικές ελίτ και στερούνταν, τουλάχιστον σε αρχικό στάδιο, κοινωνικά προσδιορισμένων σκοπών. Αυτός είναι ο κύριος λόγος που οι πολιτικές ηγεσίες, από την έναρξη του ενοποιητικού εγχειρήματος, αμφιταλαντεύονταν μεταξύ υπερεθνικών και διακυβερνητικών λογικών, ώστε να μην προκύπτουν κοινωνικές αντιστάσεις σε εθνικό επίπεδο αλλά και να προχωράει παράλληλα η διαδικασία ενοποίησης. Αν υποθέσουμε βέβαια ότι όλες οι ηγεσίες είχαν ειλικρινείς προθέσεις και επεδίωκαν πραγματικά την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.

Εξήντα περίπου έτη μετά τη Συνθήκη της Ρώμης ο διακυβερνητισμός, ως κατευθυντήρια αρχή, εξακολουθεί να αποτυπώνει την πραγματική βούληση των λαών σχετικά  με τους τομείς και την μορφή που μπορεί να λάβει η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Περαιτέρω αξιώσεις «βαθύτερης» και ευρύτερης ολοκλήρωσης προϋποθέτουν την επίτευξη επαρκών κοινωνικοπολιτικών νομιμοποιήσεων και συναινέσεων από τους λαούς της Ευρώπης. Στην παρούσα συγκυρία η διαδικασία μεταφοράς της πίστης, νομιμοφροσύνης και προσδοκιών στο υπερεθνικό επίπεδο βρίσκεται σε αναστολή.

*Διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων

    Print       Email

You might also like...

Αποτελέσματα της επίσκεψης Τσίπρα στο Πεκίνο

Read More →