Loading...
You are here:  Home  >  ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ  >  Current Article

Συμβατικότατα «αντισυμβατικοί»

By   /   Οκτώβριος 27, 2015  /   Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Συμβατικότατα «αντισυμβατικοί»

    Print       Email

λήψη

 [27-10-2015]

♦ του Χρήστου Ζιώγα*

Επ’ αφορμή της επίσημης επίσκεψης του Γάλλου προέδρου François Hollande στη χώρα μας, την προηγούμενη εβδομάδα, «αναγκαζόμαστε» και πάλι να  ενσκήψουμε στα καθ΄ημάς και να εξετάσουμε με ποιο τρόπο ο ηγέτης επηρεάζει τη χάραξη και άσκηση της εξωτερικής πολιτικής κάθε κράτους. Στην χώρα μας το συγκεκριμένο ρόλο θεσμικά κατέχει ο εκάστοτε πρωθυπουργός ο οποίος στην παρούσα συγκυρία αξίωνε, και πιθανόν να αξιώσει ακόμη, να καταστεί ο φορέας μετάλλαξης του εγχώριου και ευρωπαϊκού πολιτικού γίγνεσθαι. 

Ο James Rosenau στο, πολύ σημαντικό για τον κλάδο, έργο του: The Scientific Study of Foreign Policy, αναφέρει πως η εξωτερική πολιτική συνίσταται: «στην προσπάθεια κάθε κράτους (πολιτικής οντότητας) να ελέγξει το εξωτερικό του περιβάλλον με την αξιοποίηση των ευνοϊκών και τη μεταβολή, προς το καλύτερο γι’ αυτό, των δυσμενών καταστάσεων». Στη συνέχεια της βαθυστόχαστης μελέτης του, θεωρεί πως κάθε ανάλυση εξωτερικής πολιτικής οφείλει να συνυπολογίζει τρία επίπεδα: Πρώτον το διεθνές σύστημα με τους περιορισμούς που θέτει και δυνατότητες που προσφέρει, δεύτερον το ενδοκρατικό επίπεδο που καθορίζεται απ’ όλους τους παράγοντες που συνθέτουν το κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι του κράτους (πολιτισμικούς, πολιτικούς οικονομικούς, θεσμικούς) και τρίτον το ατομικό επίπεδο που αφορά το θεσμικό ρόλο και τις προσωπικές αντιλήψεις των διαμορφωτών της εξωτερικής πολιτικής κάθε χώρας.

Η ανάλυση της εξωτερικής πολιτικής αφορά κατά βάση τη μελέτη των παραγόντων που καθορίζουν τις επιλογές και αποφάσεις της συγκεκριμένης κρατικής δράσης. Ιδιαίτερα στην περίπτωση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, η χρήση του ατομικού επιπέδου βρίσκει πληρέστερη εφαρμογή, καθώς σύμφωνα με το Σύνταγμα, η διαδικασία άπτεται των καθηκόντων της εκτελεστικής εξουσίας. Σύμφωνα μ’ έναν ακόμη σημαίνοντα θεωρητικό των διεθνών σχέσεων, τον Alexander George, ο ηγέτης λειτουργεί βάσει δύο θεμελιωδών πεποιθήσεων: των φιλοσοφικών και των λειτουργικών. Οι φιλοσοφικές πεποιθήσεις σχετίζονται με το πως αντιλαμβάνεται ο ηγέτης: τη  φύση  της  πολιτικής  ζωής, το χαρακτήρα, αρμονικό ή συγκρουσιακό, του διεθνούς συστήματος, την προοπτική πραγμάτωσης των πολιτικών αξιών και φιλοδοξιών του, τον αισιόδοξοι ή απαισιόδοξο χαρακτήρα του όσον αφορά την επίτευξη των στόχων του, το ρόλο και την επιρροή που δύναται να ασκήσει ένας πολιτικός ηγέτης στην εξέλιξη της ιστορίας. Σχετικά με τις λειτουργικές πεποιθήσεις του αυτές αφορούν το πώς πράττει για: την εύρεση της καλύτερης και αποτελεσματικότερης μεθόδου επιλογής στόχων και προγραμμάτων πολιτικής δράσης, τον καλύτερο δυνατό συγχρονισμό ως προς την προώθηση των συμφερόντων του, τον τρόπο που χρησιμοποιεί το ρίσκο στην πολιτική πρακτική καθώς και πως συνδυάζει τα διάφορα μέσα για την προώθηση των εκάστοτε συμφερόντων.

Συμφώνα με τις προαναφερθείσες παρατηρήσεις ο ηγέτης προσφεύγει στο  σύνολο  των  παγιωμένων  φιλοσοφικών  και  λειτουργικών  του πεποιθήσεων  για να λάβει  μια  πολιτική  απόφαση. Επομένως  το σύστημα  αξιών  του  αποτελεί  ένα σταθερό σημείο  αναφοράς στην προσπάθειά μας να ερμηνεύσουμε τον τρόπο που δρα ένας πολιτικός. Η αναρρίχηση του Σύριζα στη διακυβέρνηση της χώρας σηματοδότησε, συν τοις άλλοις, και την οδυνηρή, για εκείνον, ενασχόληση του με τη διεθνή πραγματικότητα. Η θέαση της παρούσας πολιτικής ηγεσίας για τον κόσμο εμφορείται από τις διαμορφωμένες, συν τω χρόνω πεποιθήσεις της, που σε θεωρητικό επίπεδο βασίζονταν σε μαρξιστικές και νεομαρξιστικές προσεγγίσεις των διεθνών σχέσεων, αλλά σε επίπεδο πολιτικής πρακτικής ερείδονται στην προσωπική και κομματική τους πορεία στο εσωτερικό πολιτικό σύστημα. Η προνομιακή και εκ τους ασφαλούς πολιτική διαδρομή της μεταπολιτευτικής αριστερής ελίτ και οι μη εμπειρικά επαληθεύσιμες αιτιάσεις για τη φύση και τη δυνατότητα αλλαγής του διεθνούς συστήματος αποτέλεσαν τη σημείο αναφοράς της διαπραγματευτικής διαδικασίας, με τους «εταίρους» μας στη Ευρωπαϊκή Ένωση. Ως έφηβος και νεαρός ακτιβιστής της δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ο νυν πρωθυπουργός, ανδρώθηκε και πέτυχε πολιτικά μέσω μιας συγκεριμένης πρακτικής που επιβράβευσε τις λειτουργικές και έθρεψε τις φιλοσοφικές πεποιθήσεις. Ενώ ο εκβιασμός, μέσω καταλήψεων, προς την ελληνική κοινωνία έγινε αποδεκτός χωρίς μάλιστα να προκύπτει οποιοδήποτε κόστος, κάθε άλλο, ο εκβιασμός προς τους «εταίρους» είχε τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα˙ βιωματικά, από την εγχώρια πολιτική του δράση, θεωρούσε κι έπραττε ως να κατέχει αποκλειστικά το προνόμιο του εκβιασμού. Λογικά η κατάληξη της διαπραγμάτευσης θα κλόνισαν τις πεποιθήσεις του στο βαθμό που ούτε την Ευρώπη είδαμε να συνεπαίρνεται από τη «μεταρρυθμιστική» ζέση του Σύριζα, ούτε οι αγορές κλονίστηκαν, ούτε οι Ευρωπαίοι πολίτες έδειξαν την «απαιτούμενη» ταξική ή άλλης μορφής αλληλεγγύη. Οι λειτουργικές όμως πεποιθήσεις έμειναν πιο σταθερές από τις φιλοσοφικές στο βαθμό που η πολιτική του πορεία από έφηβος μέχρι και την διπλή εκλογή του ως πρωθυπουργός της χώρας τον δικαιώνουν. Όλοι όσοι προσπαθούν να ερμηνεύσουν πως και γιατί η κυβέρνηση κατέφυγε σε ένα άκαιρο και μάλλον περιττό δημοψήφισμα και σε μια εκλογική αναμέτρηση εννέα μήνες μετά την αμέσως προηγούμενη ίσως θα πρέπει να ανατρέξουν στις εν λόγω αντιλήψεις που οδήγησαν σε συγκεκριμένες συμπεριφορές.

Τέλος η ατημέλητη ενδυματολογική προσέγγιση της παρούσας κυβέρνησης, συνιστά την απόληξη μιας προγενέστερης αντισυμβατικής συμπεριφοράς ενός ιδεολογικού χώρου όπου η κοινωνική του πορεία και πολιτική πρακτική κατέδειξαν εν τέλει το συμβατικό του χαρακτήρα, ήτοι δεν κόμισε κάτι το επαναστατικό ή έστω ρηξικέλευθο στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Γενικότερα η casual αμφίεση και η χαλαρή στάση, όπως κατά την ανάκρουση των εθνικών ύμνων στην πρόσφατη επίσκεψη του Γάλλου πρόεδρου, υποδηλώνει έναν αυτάρεσκο αντικομφορμισμό δια ψυχολογική και ιδεολογική τέρψιν όχι όμως μια ενδυματολογική υπόμνηση του καινούργιου που κυοφορείται.

* Διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων

 

    Print       Email

About the author

You might also like...

Παρουσίαση του βιβλίου «Ο άρχοντας με τα πολλά πρόσωπα», Παλιά Βουλή, 26/11/17, 12.00 μμ

Read More →