Loading...
You are here:  Home  >  ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ  >  Current Article

Πρώτη προσπάθεια αποτίμησης της ρωσικής εμπλοκής στη Συρία

By   /   Μάρτιος 18, 2016  /   Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Πρώτη προσπάθεια αποτίμησης της ρωσικής εμπλοκής στη Συρία

    Print       Email

320_182_157023

[18-3-2016]

♦ του Ιπποκράτη Δασκαλάκη*

Για άλλη μια φορά ο Ρώσος Πρόεδρος αιφνιδίασε τη διεθνή κοινότητα με την ανακοίνωση του για μερική απόσυρση των ρωσικών στρατευμάτων από τη Συρία. Σε μια όπως πάντα, μετρημένη και προσεκτικά προετοιμασμένη τηλεοπτική εμφάνιση, εξέφρασε την ικανοποίηση του για την επίτευξη των περισσοτέρων εκ των στόχων της Μόσχας όπως και για την απόδοση των ρωσικών στρατευμάτων. Παράλληλα έδωσε έμφαση στην ανάγκη επιτάχυνσης και ολόπλευρης υποστήριξης των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων που διεξάγονται στη Γενεύη για την επίλυση της συριακής κρίσεως. Βέβαια είναι πολύ νωρίς για να κρίνουμε τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της ρωσικής επέμβασης στη Συρία καθόσον τα γεγονότα εξελίσσονται και ο χώρος της ασταθούς Μέσης Ανατολής μας έχει συνηθίσει σε εκπλήξεις και ανατροπές.

Αναμφισβήτητο γεγονός είναι ότι η ρωσική επέμβαση, στα τέλη του Σεπτεμβρίου του 2015, σταθεροποίησε το καθεστώς του Bashar al Assad που βρισκόταν σε γενική υποχώρηση σε όλα τα μέτωπα. Οι ρωσικοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί, η λογιστική και πληροφοριακή υποστήριξη, η επιχειρησιακή εκπαίδευση και κυρίως η ανύψωση του ηθικού συνετέλεσαν στις πρόσφατες επιτυχίες των συριακών στρατευμάτων στα πεδία των μαχών. Αυτή ακριβώς η μεταβολή της στρατιωτικής κατάστασης υπέρ των δυνάμεων της Δαμασκού, οδήγησε την κατακερματισμένη και αρχικά αδιάλλακτη αντιπολίτευση, στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων της Γενεύης και στην αποδοχή  της πρόσφατης (μερικής) διακοπής των εχθροπραξιών. Πρέπει να αναφερθεί ότι η προ εξαμήνου ρωσική επέμβαση πραγματοποιήθηκε κατόπιν αιτήματος της νόμιμης συριακής κυβερνήσεως και υπό το πρόσχημα της διεθνούς προσπάθειας καταπολέμησης της ισλαμιστικής τρομοκρατίας. Καίτοι αληθεύουν σε μεγάλο βαθμό οι κατηγορίες ότι η ρωσική επέμβαση δεν στόχευε πρωτίστως τις δυνάμεις του «Ισλαμικού Κράτους» εντούτοις δεν δύναται να υποβαθμιστεί η σημασία των ρωσικών αεροπορικών προσβολών στην ανάσχεση της εξάπλωσης του. Αληθεύει επίσης το γεγονός ότι οι δυνάμεις του καθεστώτος, ενθαρρυμένες από τις πρόσφατες επιτυχίες και ανακαταλήψεις πόλεων, εμφανίζονται με μαξιμαλιστικούς πλέον στόχους και πολλάκις παραβιάζουν την εύθραυστη ανεπίσημη εκεχειρία για να προωθήσουν τις θέσεις τους. Η ρωσική αποχώρηση πιθανόν να αποτελέσει μοχλό πίεσης και προς την κυβέρνηση της Δαμασκού για μια μετριοπαθέστερη στάση της και  εποικοδομητική παρουσία στις ειρηνευτικές συνομιλίες της Γενεύης. Η κίνηση της Μόσχας χαιρετίστηκε από τον εκπρόσωπο των Ηνωμένων Εθνών αλλά και από άλλες χώρες.

Πολύ προσεκτικά ο ρώσος Πρόεδρος τόνισε την ανάγκη επικέντρωσης στις ειρηνευτικές προσπάθειες αποστέλλοντας μήνυμα προς πολλαπλές κατευθύνσεις, συμπεριλαμβανομένου του υποστηριζόμενου συμμάχου του Bashar al Assad. Η έκβαση των ειρηνευτικών συνομιλιών θα εξαρτηθεί από τις συντονισμένες προσπάθειες και πολύπλευρες πιέσεις των δυο υπερδυνάμεων προς όλους τους εμπλεκομένους. Μέσα σε αυτό το δύσκολο περιβάλλον θα πρέπει να συνεχιστεί η προσπάθεια καταπολέμησης της τρομοκρατίας αλλά και να παρεμποδιστεί ο εκτροχιασμός των διαπραγματεύσεων από τις φαινομενικά αγεφύρωτες διαφορές και αντικρουόμενα συμφέροντα των εμπλεκομένων αλλά και από προβοκατόρικες ή ανεύθυνες ενέργειες. Η σχεδόν επί 20ήμερο σχετική τήρηση της μερικής διακοπής των συγκρούσεων έχει επιτρέψει την προώθηση ανθρωπιστικής βοήθειας, την επιστροφή μιας σχετικής κανονικότητας στην καθημερινότητα και κυρίως έχει δημιουργήσει ελπίδες εξεύρεσης κοινά αποδεκτής λύσεως. Οι ισλαμιστικές εξτρεμιστικές οργανώσεις με τρομοκρατικές ενέργειες προσπαθούν να δυναμιτίσουν αυτή την ελπίδα.

Επιπλέον η ρωσική επέμβαση κατέδειξε σειρά άλλων παραγόντων που προσδιορίζουν την ισχύ μιας υπερδυνάμεως όπως αποφασιστικότητα, ετοιμότητα και δυνατότητα εμπλοκής ισχυρών συνδυασμένων εκστρατευτικών δυνάμεων μακράν των συνόρων σε πολύμηνες επιχειρήσεις. Η επέμβαση μάλιστα συνοδεύθηκε από κατάλληλους χειρισμούς στα επίπεδα της διεθνούς νομιμοποίησης, προβολής ισχύος, διπλωματικής προσπάθειας παράλληλα με την επίδειξη στρατιωτικών ικανοτήτων δυνάμεων και οπλικών συστημάτων. Ίσως για πρώτη φορά μετά τη δεκαετία του 1960, η Ρωσία επιστρέφει τόσο δυναμικά στον (πρώην) αμερικανοκρατούμενο χώρο της Μέσης Ανατολής. Μετά την εξίσου απροσδόκητη, αλλά μάλλον σωτήρια για τον Αμερικανό Πρόεδρο, διαμεσολάβηση της Ρωσίας στο θέμα των χημικών όπλων του Bashar al Assad, η Μόσχα καθίσταται ξανά ο ισότιμος συνομιλητής με την Ουάσινγκτον για την κρίση της περιοχής (διαθέτοντας μάλιστα «boots on the ground».

Ευρέως αναφέρεται ότι η ρωσική εμπλοκή στη Συρία λειτούργησε επιπλέον και ως αντιπερισπασμός από τις ενέργειες της Μόσχας στην Ουκρανία. Μια διεθνώς απομονωμένη Ρωσία που αντιμετωπίζει σοβαρότατες οικονομικές κυρώσεις από το 2014 επιστρέφει στο διεθνές γίγνεσθαι ως ο απαραίτητος και αξιόπιστος εταίρος για μια ενδεχόμενη ειρήνευση στη Μέση Ανατολή που φιλοδοξεί να συμπαρασύρει προς μια διευθέτηση και τα έντονα προβλήματα της τρομοκρατίας και του προσφυγικού-μεταναστευτικού. Ασυναίσθητα στο μυαλό όλων μας έρχονται ενδεχόμενα ανταλλάγματα, σε βάρος της Ουκρανίας, για τις επιδιώξεις της Μόσχας στο ζωτικό για αυτή χώρο. Διαψεύδει, ως όφειλε, ο εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου εξωτερικού διευκρινίζοντας ότι οι κυρώσεις θα συνεχιστούν καθώς οι ρωσικές ευθύνες στην Ουκρανία συνιστούν μια τελείως διαφορετική περίπτωση κατάφωρης παραβίασης των διεθνών κανόνων. Ορθή η παρατήρηση του, αλλά δυστυχώς η αποσιώπηση παραβιάσεων θεμελιωδών αρχών και κανόνων του διεθνούς δικαίου ένεκα  συμφερόντων και αμοιβαίων (κρυφών) συνδιαλλαγών είναι μια αρχαιότατη διεθνής πρακτική. Δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε το κόστος των οικονομικών κυρώσεως σε βάρος κυρίως της Ρωσίας (που επωμίστηκε και το κόστος της εμπλοκής στη Συρία) και δευτερευόντως σε βάρος της ευρωπαϊκής οικονομίας (ανεπαίσθητες συνέπειες στις ΗΠΑ).

Φυσικά η ρωσική εμπλοκή στη Ρωσία είχε και τις αρνητικές συνέπειες για τη Μόσχα. Όξυνση των σχέσεων με την Τουρκία και σημαντική μείωση των εκατέρωθεν εμπορικών σχέσεων αλλά και αρνητική προβολή της Ρωσίας έναντι των σουνιτικών χωρών (πλειονότητα των αραβικών κρατών). Πιθανόν δε να οδηγήσει στη, με μεγαλύτερο φανατισμό, στοχοποίηση της Μόσχας από τις ισλαμιστικές εξτρεμιστικές οργανώσεις.  

Αυτό είναι το διεθνές περιβάλλον όπως εξελίσσεται με τη Ρωσία να επανέρχεται δυναμικά στο διεθνές παιχνίδι καίτοι αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα και διαθέτει ένα αρκετά αυταρχικό αλλά δημοκρατικό προσωποπαγές καθεστώς. Η αμοιβαία καχυποψία Ρωσίας-Δύσεως έχει επανέλθει και αρκετοί πολιτικοί και αναλυτές έχουν επιστρέψει στην εσφαλμένη θεώρηση του «παιγνίου μηδενικού αθροίσματος». Μέσα σε αυτές τις πολυπλοκότητες πρέπει και εμείς ως χώρα να βρούμε το βηματισμό μας, πιθανόν εκμεταλλευόμενοι τα απόνερα των μεγάλων παικτών αλλά τουλάχιστον αποφεύγοντας τη μοιραία πτώση από μπλέξιμο των «αριστερού» και «δεξιού» μας σκελών ( ιδεοληψιών, αντιλήψεων, εμμονών κλπ).

* Υποστράτηγος εα, μέλος του ΕΛΙΣΜΕ

    Print       Email

About the author

You might also like...

Παρουσίαση του βιβλίου «Ο άρχοντας με τα πολλά πρόσωπα», Παλιά Βουλή, 26/11/17, 12.00 μμ

Read More →