Loading...
You are here:  Home  >  ΣΤΗΛΕΣ  >  Current Article

Περί της Βασιλείας στην Νεώτερη Ελλάδα

By   /   Οκτώβριος 15, 2015  /   Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Περί της Βασιλείας στην Νεώτερη Ελλάδα

    Print       Email

λήψη

♦ του Χρήστου Π. Μπαλόγλου

Κώστας Μ. Σταματόπουλος, εκδόσεις Καπόν, Αθήνα 2015, 352 σελ.

Το ως άνω, εκ 352 σελίδων, ογκώδες έργον-, το οποίον επί αρίστου χάρτου σε καλαίσθητη έκδοση εκδόθηκε από τον ρέκτη εκδοτικό οίκο των Ραχήλ και Μωυσή Καπόν, βραβευμένου από την Ακαδημία Αθηνών-, προήλθεν εκ του καλάμου του ιστορικού Κώστα Μ. Σταματοπούλου. Ο ευφήμως γνωστός συγγραφεύς, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Σορβόννης, με γνωστικό αντικείμενο στην Βυζαντινή Ιστορία, έχει αναδείξει με τις εμπεριστατωμένες έρευνές του και τα πολυφρόντιδα δημοσιεύματά του την Μικρά Ασία, την Κωνσταντινούπολη, και την ιστορία του Ελληνισμού στις αλησμόνητες πατρίδες. Είναι βραβευμένος δύο φορές για την συμβολή του αυτήν από την Ακαδημία Αθηνών.

Ο Σταματόπουλος έχει στρέψει την έρευνά του στον θεσμό της Βασιλείας στην Νεώτερη Ελλάδα. Ως ο πλέον έγκριτος ιστορικός του βασιλικού κτήματος του Τατοΐου, με το δίτομον έργον του[1], και ως επιμελητής και σχολιαστής του προσωπικού Ημερολογίου του βασιλόπαιδος Νικολάου[2], μελετά με τον απαιτούμενο θεωρητικό οπλισμό την γένεση, την εξέλιξη και την πορεία του θεσμού και του πολιτεύματος της Βασιλείας στην χώρα μας.

Τα ειδοποιά γνωρίσματα του έργου και της προσφοράς του Σταματοπούλου είναι έκδηλα και στο περί οὗ ο λόγος έργον του, το οποίον, αναφερόμενο στην «Βασιλεία στην Νεώτερη Ελλάδα», αποτελεί οργανική σύνθεση της πολυπτύχου ιστορικής ερεύνης του συγγραφέως.

Τα επί μέρους περιεχόμενα του τόμου είναι ευσυνόπτως τα εξής: ο δισέλιδος Πίνακας Περιεχομένων (σσ.8-9), απ’ όπου εμφαίνεται η δαψίλεια του μόχθου του συγγραφέως, οι Ευχαριστίες (σσ.10-11) προς συγγραφείς και εκδότες, που συνέβαλαν επικουρικά αλλά καίρια στην καλύτερη διαμόρφωση του κειμένου, το μονοσέλιδο, βραχύ Εισαγωγικό Σημείωμα (σ. 12) του συγγραφέως, απ’ όπου καθίσταται γνωστόν ότι το παρόν βιβλίο αποτελεί εισαγωγή σε ένα ζήτημα ανεξερεύνητο, και ο έπεται ο Πρόλογος (σσ. 13-17) του διακεκριμένου κοινωνιολόγου και πολιτικού επιστήμονος Μελετίου Η. Μελετοπούλου, ο οποίος επαινεί την συμβολή του συγγραφέως, αναδεικνύει τις αρετές του βιβλίου και επισημαίνει την ψυχολογική σχέση του λαού προς τον θεσμό της βασιλείας.

Αυτό τούτο το γνώρισμα, θεμελιώδες για την κατανόηση του έργου, αποτυπώνει έκδηλα ο συγγραφεύς, με τις περικοπές τριών συγγραφέων, διαφορετικών εποχών, του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη, του Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη και του Ελευθερίου Βενιζέλου (σσ. 20-21) για την βασιλεία.

Το Πρώτο Μέρος (σσ. 23-137) συνίσταται από έξ ανισομεγέθη κεφάλαια. Εκκινεί εκ της επιλογής και του τρόπου αναδείξεως του Δανού πρίγκιπος Γεωργίου, δευτερότοκου υιού του βασιλέως της Δανίας, ως βασιλέως των Ελλήνων. Συνεχίζει με δύο εξαίρετα κεφάλαια «Διπλή κληρονομιά, βαριά κληρονομιά» (σσ.28-42) και «Η σκληρή πραγματικότητα»(σσ.43-57), στα οποία αναδεικνύεται ο πολιτικο-φιλοσοφικός στοχασμός, η θεολογική εμβρίθεια και η γνώση της ψυχολογίας του συγγραφέως. Εύστοχα διερευνά ο συγγραφεύς την βαθύτερη αναρχική και ατομιστική φύση του Έλληνος, την λύση την οποίαν έδωσε κάθε εποχή από την αρχαιότητα έως σήμερα για να τιθασσευθεί αυτή η κατάσταση και η βαθύτερη έλξη του απλού λαού προς την βασιλεία, πρώτα, μετά την δολοφονία του Καποδιστρίου (27.9.1831) και την περίοδο της Αναρχίας που ακολούθησε (1831-1833), και στην συνέχεια, μετά την έξωση του Ὄθωνος (18.10.1862) και την αναζήτηση νέου μονάρχη. Το τέταρτο κεφάλαιο «Η ιδρυτική περίοδος»(σσ.58-68) είναι γραμμένο με ευαισθησία και συμπάθεια για τους βασιλείς Ὄθωνα και Αμαλία και στην συνέχεια αναφέρεται στην μακρά περίοδο της βασιλείας του Γεωργίου του Α’. Το πέμπτο κεφάλαιο «Αστάθειες»(σσ.69-101) διατρέχει όλη την χρονική περίοδο 1863-1973/1975, με διαστήματα εξοριών και απουσιών των βασιλέων από την πολιτική και θεσμική σκηνή. Χαρακτήρα συνταγματικού δοκιμίου έχει το έκτο κεφάλαιο «Η συνταγματική διάσταση» (σσ.102-123), όπου μελετάται το Σύνταγμα του 1864, οι βασιλικές εξουσίες και οι αποκλίσεις που ωδήγησαν σε ανατροπή της καθεστηκυίας τάξεως. Έπονται οι Σημειώσεις του κεφαλαίου (σσ.123-137).

Το Δεύτερο Μέρος (σσ.139-285), με τον ευσύνοπτο τίτλο «Τρία Πορτραίτα», εξετάζει τρεις μορφές της Δυναστείας, τον Γεώργιο Α’ (1845-1913) (σσ.141-152), τον Κωνσταντίνο Α’ (1868-1923) (σσ.153-228) και την Φρειδερίκη (1917-1981) (σσ.228-268). Βασισμένο σε στέρεη γνώση του περιβάλλοντος, στο οποίο έδρασαν οι βιογραφούμενες προσωπικότητες, διερευνά ο συγγραφεύς τις αρετές και τα μειονεκτήματα εκάστου, τα οποία διεμόρφωσαν την μορφή τους. Με περισσή προσοχή αναλύει την σύγκρουση Κωνσταντίνου-Βενιζέλου, εκθέτοντας τους δύο διαφορετικούς χαρακτήρες, η αντιπαράθεση των οποίων έλαβε οξύτατες και ανεξέλεγκτες διαστάσεις.

Το Τρίτο Μέρος (σσ.288-331) αποτελείται από δύο κεφάλαια, εκ των οποίων το πρώτο επιγράφεται «Ο Δρόμος της καρδιάς» (σσ.288-319) και το δεύτερο «Επιλεγόμενα» (σσ.320-331), ενώ συμπληρώνεται από Σημειώσεις (σσ.332-338). Ο συγγραφεύς εκθέτει την κοινωνική και κοινωφελή δράση των μελών της Βασιλικής Οικογενείας καθ’ όλη την διάρκεια των εθνικών αγώνων, από του 1897 και εξής και κατά τον καιρό της ειρήνης, την βαθειά κοινωνική σημασία του θεσμού από ψυχολογικής πλευράς, καθώς και την σύνδεσή του προς έννοιες με θεολογικό χαρακτήρα και περιεχόμενο, όπως είναι η αγάπη, η ανιδιοτελής προσφορά, η παραμυθία, η παρηγοριά, η διαφύλαξη της ενότητος. Εύστοχα αναδεικνύει και επισημαίνει ο συγγραφεύς ότι οι δύο σύζυγοι των βασιλοπαίδων Νικολάου και Ανδρέου, η χήρα Ελένη Βλαδιμίροβνα της Ρωσσίας και η εν διαστάσει Αλίκη του Μπάττενμπεργκ της Γερμανίας αντιστοίχως, παρέμειναν κατά την διάρκεια της Κατοχής στην Αθήνα, και προβάλλει την αντιστασιακή δραστηριότητα και των δύο γυναικών, ιδιαιτέρως της Αλίκης, κατά των ομοεθνών της κατακτητών. Στον Επίλογο, αναλύεται κατά τρόπον βαθυστόχαστα πολιτικό, η διαδικασία, μέσω της οποίας κατά τρόπο μεθοδικό και συστηματικό κατεδαφίσθηκε μετά το 1974 και την Μεταπολίτευση ο θεσμός της βασιλείας και συνεχίσθηκε να στηλιτεύεται από εκπροσώπους της ελληνικής πολιτείας ως «ξένο σώμα» επί του κορμού της ελληνικής κοινωνίας.

Συνοπτικός πίνακας χρονολογιών της περιόδου 1821-1974 (σσ.339-345), τα γενεαλογικά δένδρα των δυναστειών Δανίας και Ελλάδος (σσ.346-347) και ένα άριστα συντεθειμένο Ευρετήριο Ονομάτων (σσ.348-351) κατακλείουν την περισπούδαστη αυτή μελέτη, η οποία αναμφίβολα συμβάλλει στην ιστορική μας αυτογνωσία. Επαινείται η πληθύς σπανίων φωτογραφιών .

[1] Κ. Μ. Σταματοπούλου, Το Χρονικό του Τατοίου (1800-2003), 2 τόμοι. Αθήνα, εκδόσεις Καπόν, 2004.

[2] Κ. Μ. Σταματοπούλου, επιμ., Ημερολόγιο πρίγκιπος Νικολάου (1909-1912). Αθήνα Φερενίκη, 2011.

 

    Print       Email

About the author

You might also like...

6 a.m. των Blitz

Read More →