Loading...
You are here:  Home  >  ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ  >  Current Article

Περί κινεζικού πατριωτισμού…

By   /   Απρίλιος 21, 2016  /   Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Περί κινεζικού πατριωτισμού…

    Print       Email

κίνα

[21-4-2016]

♦ του Στάθη Καραπάνου*

Ο σύγχρονος κινεζικός πατριωτισμός έχει κάποια δικά του, ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, που έχουν ρίζες στην πρόσφατη ιστορία της Κίνας και σχετίζονται άμεσα με την εξουσία του Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ).

Κατ’ αρχάς, ο πατριωτισμός στην Κίνα είναι ζωηρά τροφοδοτούμενος από το ΚΚΚ. Καθοριστική στιγμή υπήρξε η βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων υπέρ της δημοκρατίας, στην πλατεία Τιενανμέν του Πεκίνου, το 1989. Εκείνο το επεισόδιο έμεινε βαθιά χαραγμένο τόσο στην συνείδηση της κινεζικής κοινωνίας όσο και στης κινεζικής ηγεσίας, που είδε το έδαφος να χάνεται κάτω από τα πόδια της. Από εκείνη τη στιγμή, οι Κινέζοι ηγέτες αναγκάστηκαν να καταβάλλουν συνεχόμενες προσπάθειες για να νομιμοποιήσουν την εξουσία του ΚΚΚ στα μάτια του κινεζικού λαού. Η καλλιέργεια του πατριωτικού συναισθήματος είχε βασικό ρόλο στην επίτευξη αυτού του στόχου, δημιουργώντας εθνικές αποστολές που το ΚΚΚ προθυμοποιείται να εξυπηρετήσει.

Κατά δεύτερον, ο κινεζικός πατριωτισμός είναι πρακτικός. Σε μια περίοδο ραγδαίων εξελίξεων για την Κίνα, το ΚΚΚ προσπαθεί να προσαρμόσει την χώρα στα παγκόσμια δεδομένα, με στόχο να υπερασπιστεί τα εθνικά συμφέροντα της Κίνας, διαμέσου σύμπτυξης εποικοδομητικών σχέσεων με τις υπόλοιπες μεγάλες δυνάμεις, αναδεικνύοντας τον ρόλο που της «αρμόζει» εντός του υπάρχοντος διεθνούς συστήματος.

Ακόμη, ο κινεζικός πατριωτισμός στοχοποιεί συγκεκριμένους εχθρούς και διάφορους υπαίτιους για τα δεινά της χώρας. Το ΚΚΚ συνεχίζει να χρησιμοποιεί τακτικά το αφήγημα της «εθνικής ταπείνωσης», ή αλλιώς του «αιώνα της ταπείνωσης», που υπέστη η Κίνα από τις αποικιοκρατικές δυτικές δυνάμεις και την Ιαπωνία, με αρχή τα μισά του 19ου αιώνα.

Ως συνέπεια της τεταμένης κοινωνικής κατάστασης που επικρατούσε στην Κίνα μετά τα γεγονότα του 1989, η βασικότερη μέθοδος που ο τότε πρόεδρος Τζιάν Τζεμίν χρησιμοποίησε για να επαναφέρει την χαμένη αφοσίωση στο Κόμμα, ήταν η Εκστρατεία Πατριωτικής Εκπαίδευσης. Σημείο αναφοράς αυτής της εκστρατείας ήταν η εντατικοποίηση των μαθημάτων σύγχρονης ιστορίας στα σχολεία, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη σημασία της εθνικής συνοχής, του «αποφασιστικού» ρόλου που διαδραμάτισε η Κίνα στην συντριβή της Ιαπωνίας κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και, κυρίως, στις ταπεινώσεις και τις σφαγές που υπέστη ο κινεζικός λαός. Άλλος σημαντικός μοχλός αυτής της εκστρατείας ήταν ο «κόκκινος τουρισμός», όπως τον αποκαλούσαν οι φορείς του ΚΚΚ, εκπαιδευτικές εκδρομές, δηλαδή, σε θεματικά πάρκα, σε συγκεκριμένα σημεία της Κίνας όπου έλαβαν χώρα επαναστατικά γεγονότα της σύγχρονης ιστορίας της. Αυτή η πολιτική όμως δεν είχε τα επιθυμητά αποτελέσματα λόγω της «ντισνεϊλαντοποίησης», όπως αναφέρεται στη σχετική βιβλιογραφία, αυτών των τοποθεσιών, όπου είχε γίνει αόρατη πλέον η διαχωριστική γραμμή μεταξύ ιστορίας, πολιτικής και διασκέδασης.

Φυσικά, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης είχαν επίσης καθοριστικό ρόλο στην Εκστρατεία Πατριωτικής Εκπαίδευσης του ΚΚΚ. Εκτός από τα βιβλία, τα μουσεία και τα σχολεία, τηλεόραση, ραδιόφωνο και διαδίκτυο έγιναν όλα ισχυρά μέσα διάδοσης της πατριωτικής προπαγάνδας του ΚΚΚ.

Παρότι η Εκστρατεία Πατριωτικής Εκπαίδευσης ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ουσιαστικά δεν τερματίστηκε ποτέ. Σήμερα, η προπαγανδιστική χρήση της τηλεόρασης, η προώθηση των «ασιατικών αξιών» στα κινεζικά σχολεία και ο αυστηρός έλεγχος του διαδικτύου είναι όλα τους στοιχεία που παραπέμπουν στους φόβους του 1989. Το αφήγημα του «Κινεζικού Ονείρου», σήμα κατατεθέν του σημερινού προέδρου της Κίνας, είναι η φυσική συνέχεια εκείνης της εκστρατείας.

* Σινολόγος, βοηθός ερευνητή στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Νάπολης «LOrientale»  

    Print       Email

About the author

You might also like...

O ΑΡΧΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤA ΠΟΛΛΑ ΠΡΟΣΩΠΑ, ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ 1685–1920, μυθιστόρημα του Μελέτη Μελετόπουλου

Read More →