Loading...
You are here:  Home  >  ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ  >  Current Article

Ο Αγώνας για τη Ράκκα

By   /   Απρίλιος 2, 2017  /   Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ο Αγώνας για τη Ράκκα

    Print       Email

[2-4-2017]

του Ιπποκράτη Δασκαλάκη*

Στις 15 Μαρτίου η συριακή κρίση εισήλθε στον έβδομο χρόνο και παρά την υποχώρηση του «Ισλαμικού Κράτους», σε Ιράκ και Συρία, δεν διαφαίνονται ελπίδες για έναν ειρηνικό διακανονισμό ή τουλάχιστον για μια δρομολόγηση διαδικασιών επίλυσης του προβλήματος. Παρόμοιες συρράξεις με εμφυλιοπολεμικά χαρακτηριστικά και έντονες εξωτερικές παρεμβάσεις εκτονώνονται μόνο όταν οι βασικοί εμπλεκόμενοι εξαντληθούν σε υπερβολικό βαθμό και αντιληφθούν ότι το περαιτέρω κόστος δεν αντισταθμίζει τα οφέλη της συνέχισης της εμπλοκής. Όπως πρόσφατα παρατήρησε ο νέος Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, υπάρχουν δυστυχώς ακόμη παρατάξεις που θεωρούν ότι είναι εφικτή η πλήρης πολεμική τους επικράτηση επί των αντιπάλων τους. Επίσης υπάρχουν και εμπλεκόμενοι που διαπνέονται από ακραίες θρησκευτικές αντιλήψεις και επιλέγουν την μέχρι τελικής πτώσεως συνέχιση του πολέμου για πραγμάτωση των οικουμενικών κοσμοθεωριών. Η κατάσταση γίνεται ακόμη περισσότερο πολύπλοκη καθώς πλήθος μεγάλων, μεσαίων και μικρών δυνάμεων ανταγωνίζονται για την αύξηση ισχύος στην περιοχή ενεργώντας καιροσκοπικά, ανεύθυνα και αποσταθεροποιητικά.

Πρωταγωνιστικό ρόλο έχει αρχίσει εδώ και μήνες να διαδραματίζουν και πάλι οι ΗΠΑ. Η γειτνίαση της Συρίας με το Ιράκ, καθιστά ενιαίο το θέατρο επιχειρήσεων κατά της ισλαμιστικής τρομοκρατίας και η παρουσία των αμερικανικών δυνάμεων σταδιακά και αθόρυβα αυξάνεται και στις δύο χώρες. Η δραστηριοποίηση των ρωσικών στρατευμάτων στη Συρία, από το φθινόπωρο του 2015, δεν υπήρξε τροχοπέδη για την αμερικανική παρουσία. Αγαστή συνεργασία επετεύχθη και μεταξύ Ρώσων και Τούρκων για την κατάληψη της συριακής πόλης Al Bad από τους τελευταίους, με πιθανό αντάλλαγμα την είσοδο των συριακών στρατευμάτων στο Χαλέπι. Φανατικοί μέχρι χθες αντίπαλοι κατορθώνουν να βρουν διαύλους επικοινωνιών και να προωθούν τα συμφέροντα τους αποφεύγοντας επικίνδυνες διενέξεις. Η απειλή της ισλαμιστικής τρομοκρατίας προσφέρει μια ιδανική δικαιολογία για ενίσχυση των θέσεων τους, δημιουργία συμμαχιών και ζωνών επιρροής. Μεσαίες δυνάμεις, όπως το Ιράν και η Τουρκία, δεν δίστασαν να εμπλέξουν δυνάμεις στα μέτωπα της Συρίας και Ιράκ και να υποστούν απώλειες σε έναν αδυσώπητο ανταγωνισμό επικράτησης. Η εξτρεμιστική απειλή, τουλάχιστον στο πρόσωπο του ISIS, περιορίζεται και η ανακατάληψη Μοσούλης και Ράκκας μάλλον ευρίσκεται προ των πυλών. Βέβαια η Al Qaeda έχει επανακάμψει στη Συρία με συνεχή ανανέωση ονομάτων.

Τα βασικά όμως προβλήματα θα εμφανιστούν αμέσως μετά την κατάληψη αυτών των δύο κομβικών πόλεων και θα αφορούν κυρίως τον έλεγχο τους. Φαινομενικά η κατάσταση είναι ευκολότερη στο Ιράκ,  όπου αναμένεται η περιοχή της Μοσούλης να επανέλθει υπό την κεντρική κυβέρνηση της Βαγδάτης, στρατεύματα της οποίας πρωτοστατούν στις προσπάθειες ανακατάληψης της. Στα περίχωρα όμως συσσωρεύονται, από νότο οι διψασμένες για εκδίκηση σιιτικές πολιτοφυλακές και από βορρά, οι καιροφυλακτούντες Κούρδοι. Η αμερικανική παρουσία, με μεθόδους «καρώτου και μαστίγιου», λειτουργεί επί του παρόντος ως ο εγγυητής της εύρυθμης συνεργασίας όλων των πλευρών εναντίον της ισλαμιστικής απειλής. Στη ευρύτερη περιοχή δυτικά της Ράκκα της Συρίας, η ισχνή αμερικανική παρουσία προσπαθεί να παρεμβληθεί μεταξύ ανταρτών που υποστηρίζονται από την Τουρκία και των Syrian Democratic Forces (SDF), συνασπισμού αποτελούμενου από κουρδικές (κυρίως) και αραβικές δυνάμεις. Ήδη δυνάμεις του καθεστώτος Assad αμήχανα αντικρίζουν τις κουρδικές πολιτοφυλακές ενώ αμερικανικά αεροσκάφη ανεφοδιάζουν τις δυνάμεις των SDF προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση της Άγκυρας. Τουρκία και Κούρδοι διαγκωνίζονται στην προθυμία προέλασης προς τη Ράκκα, επιζητώντας την αποκλειστικότητα και τη στρατιωτική υποστήριξη των ΗΠΑ. Κατανοητή και η διστακτικότητα της νέας αμερικανικής προεδρίας για συνέχιση του σχεδίου Obama για υποστήριξη των SDF που ενδεχόμενα να οδηγήσει στην πλήρη διάρρηξη των αμερικανοτουρκικών σχέσεων. Συχνές οι επαφές ανωτάτων αξιωματούχων αλλά και οι εμπρηστικές δηλώσεις Τούρκων επισήμων. Με το τουρκικό δημοψήφισμα να απέχει 3 εβδομάδες, κάθε κίνηση της αμερικανικής διπλωματίας μπορεί να προκαλέσει απρόβλεπτες αντιδράσεις. Η Ουάσινγκτον πλέον ακροβατεί μεταξύ Κούρδων και μιας αλαζονικής και απρόβλεπτης Τουρκίας.  Σίγουρα οι ΗΠΑ επιθυμούν να κερδίσουν χρόνο, τουλάχιστον μέχρι τα τέλη Απριλίου, αλλά οι στρατιωτικοί αναλυτές επισημαίνουν τους κινδύνους και προτείνουν την εκμετάλλευση του ευνοϊκού momentum για παράλληλη κατάληψη των δύο πόλεων και συντριβή του ISIS.

Οι συνέπειες της αμερικανικής διαφαινόμενης προτίμησης  προς τις SDF ενδεχομένως να δυναμιτίσουν τις σχέσεις Άγκυρας-Δύσεως γενικότερα. Σίγουρα ο Ερντογκάν προβάλει την απειλή της προσέγγισης με τη Μόσχα αλλά η ψύχρανση των σχέσεων (παρά την πρόσφατη αναθέρμανση) περιορίζει την αξιοπιστία του ελιγμού. Εκμεταλλευόμενη τη θέση και ισχύ της, η Τουρκία θα συνεχίσει τη σκληρή «ανατολίτικη» διαπραγμάτευση χωρίς να διστάσει, όπως έχει αποδείξει στο παρελθόν, να καταφεύγει σε εκβιασμούς ή απειλές. Δεν μπορούμε ακόμη να προδικάζουμε τα αποτελέσματα της διελκυστίνδας που εξελίσσεται στην περιοχή. Ούτε μπορούμε να παρασυρόμαστε από προσδοκίες ευνοϊκών για τα εθνικά μας συμφέροντα εξελίξεων. Η κατάσταση είναι ακόμη ρευστή και μάλλον έτσι θα παραμείνει μέχρι και το τουρκικό δημοψήφισμα. Ούτε όμως επιτρέπεται να έχουμε φοβικά σύνδρομα και να καλλιεργούμε, εμείς οι ίδιοι, μια ανυπόστατη θεωρία αναπόφευκτης εξισορρόπησης των τουρκικών απωλειών στα ανατολικά με αντίστοιχα κέρδη (παραχωρήσεις) στα δυτικά της σύνορα.

Αυτή τη στιγμή στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, δρομολογούνται κινήσεις επαναχάραξης ζωνών επιρροής ενδεχομένως και συνόρων με τη δημιουργία, λιγότερο ή περισσότερο αυτόνομων περιοχών και οντοτήτων. Σε αυτές τις έκρυθμες καταστάσεις, ο σταθερός, αξιόπιστος, αποφασιστικός, ισχυρός και κατάλληλα πλαισιωμένος «παίκτης» σημειώνει κέρδη. Απαραίτητη φυσικά και η στρατιωτική ισχύς που φυσικά δύσκολα μεταβάλλεται σε αριθμητικά μεγέθη και υψηλές διαθεσιμότητες οπλικών μεγεθών μέσα σε διάστημα εβδομάδων. Υπάρχουν όμως βραχυπρόθεσμες κινήσεις που ενισχύουν –έστω και οριακά- την «μετρήσιμη» αποτρεπτική ικανότητα της χώρας. Παράλληλα όμως υπάρχουν και κινήσεις που μπορούν να αναληφθούν και ενδεχομένως να δημιουργήσουν προϋποθέσεις ευνοϊκών εθνικών εξελίξεων, έστω και σε βάθος χρόνου. Απλά οι κινήσεις αυτές θέλουν σωστή και μεθοδική προετοιμασία, βούληση και φυσικά ανάληψη ρίσκου. Και φυσικά μιλάω για κάτι παραπάνω από το κλείσιμο της αξιολόγησης!

* Υποστράτηγος εα, Διευθυντής Μελετών του ΕΛΙΣΜΕ

    Print       Email

About the author

You might also like...

Παρουσίαση του βιβλίου «Ο άρχοντας με τα πολλά πρόσωπα», Παλιά Βουλή, 26/11/17, 12.00 μμ

Read More →