Loading...
You are here:  Home  >  ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ  >  Current Article

Οι ρωσσοατλαντικές  σχέσεις στην 3η μεταψυχροπολεμική δεκαετία

By   /   Μάιος 31, 2016  /   Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Οι ρωσσοατλαντικές  σχέσεις στην 3η μεταψυχροπολεμική δεκαετία

    Print       Email

NATO-RUSSIA

[31-5-2016]

♦ του Χρήστου Ζιώγα*

Οι καλές σχέσεις Δύσης – Ρωσσίας κατά την δεκαετία του ΄90 οφείλονταν εν πολλοίς στην δυσμενή θέση της δεύτερης και επηρεάστηκαν αρνητικά από την συνεχή ενσωμάτωση κρατών, που βρίσκονταν στην σφαίρα επιρροής ή στην επικράτεια της Σοβιετικής Ένωσης, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ. Συν τω χρόνω, οι πολιτικές περαιτέρω  διεύρυνσης αποτέλεσαν για τη Μόσχα μη ανεκτή κατάσταση.

Από τις αρχές του 21ου αιώνα η Ρωσσία επιδίωξε ενεργά να ανακόψει, κι ως ένα βαθμό να ανατρέψει, τα τετελεσμένα της πρώτης μεταψυχροπολεμικής περιόδου έτσι ώστε να ενισχύσει την θέση και τον ρόλο έναντι των δυτικών χωρών και κυρίως των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο ενεργειακός τομέας ενώ αρχικά εμφανίζονταν ως κοινά επωφελής χώρος συνεργασίας μεταξύ Ρωσσικής Ομοσπονδίας και κυρίως των ευρωπαϊκών χωρών, σταδιακά εξελίχθηκε σ’ ένα ακόμη πεδίο αντιπαράθεσης στο βαθμό που το Κρεμλίνο χρησιμοποιεί τον ενεργειακό τομέα για να αλιεύσει και πολιτικά οφέλη. Έκτοτε, βασική μέριμνα των Ηνωμένων Πολιτειών και των ευρωπαϊκών κρατών είναι να πολλαπλασιαστούν οι υποδομές εξόρυξης και μεταφοράς υδρογονανθράκων, οι οποίες δεν θα διέρχονται από ρωσσικό έδαφος ή από κράτη που βρίσκονται στην σφαίρα επιρροής της Μόσχας. Αντικειμενικός σκοπός του εγχειρήματος συνίσταται στο να παυθεί η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τον ρωσικό παράγοντα. Η συγκεκριμένη πολιτική της Δύσης δεν αποκλείει a priori ενεργειακές συνέργειες με τη Ρωσσία˙ διακηρυγμένος στόχος της Ουάσιγκτον είναι η ύπαρξη πολλαπλών διόδων μεταφοράς των υδρογονανθράκων προς τις δυτικές οικονομίες.

Κατά την τωρινή συγκυρία, η εν εξελίξει κρίση στην Ουκρανία εμπεριέχει περισσότερο το στοιχείο της αντιπαράθεσης παρά της συνεννόησης. Κύρια στόχευση της Μόσχας είναι να διαρραγεί το ατλαντικό πλαίσιο προσεγγίζοντας χώρες της Ευρώπης, προοπτική που φαντάζει αρνητική κυρίως για τα αγγλοσαξονικά συμφέροντα και ενεργοποιεί τις παραστάσεις απειλής για τα κράτη της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης. Οι δυσμενείς, εν σχέσει με τις αρχικές επιδιώξεις της Δύσης, εξελίξεις στην Συρία και η αποφασιστική στάση του Κρεμλίνου, καθώς και το καταλυτικό γεγονός των τρομοκρατικών επιθέσεων, στο ρωσσικό πολιτικό αεροσκάφος στην Αίγυπτο και το Παρίσι, επέφεραν συγκλίσεις επιδιώξεων μεταξύ δυτικών πρωτευουσών και Μόσχας. Η Τουρκία με την κατάρριψη του ρωσσικού βομβαρδιστικού προσπάθησε να αποτρέψει τις δρομολογηθείσες εξελίξεις, ακυρώνοντας την συσταθείσα συμμαχία Ρωσσίας –Δύσης, εναντίον του Ισλαμικού Κράτους. Η Ρωσσία επιθυμεί να θεωρείται από τη Δύση, πολιτικές ηγεσίες και κοινωνίες, ως παράγων σταθερότητας κι όχι αστάθειας στο περιφερειακό και διεθνές σύστημα, ευελπιστώντας σε ανάλογη συνεννόηση και στην ουκρανική κρίση. Η «εγκράτεια» της Μόσχας, στην περίπτωση της κατάρριψης του ρωσικού αεροσκάφους από την τουρκική αεροπορία, δηλοί του λόγου το αληθές.

Αναντίρρητα το ζήτημα ανάπτυξης αντιβαλλιστικών συστημάτων από το ΝΑΤΟ στην ανατολική Ευρώπη συνιστά έναν επιπλέον λόγο αντιπαράθεσης μεταξύ Ρωσσίας και Ηνωμένων Πολιτειών. Η επιλογή της Ουάσιγκτον, η οποία στην συλλογιστική της Μόσχας, εκλαμβάνεται ως αξίωση ανατροπής, όχι σε παρόντα αλλά σε μέλλοντα χρόνο, της ισχύουσας πυρηνικής ισορροπίας, προσθέτει ένα ακόμη πρόβλημα στις αμερικανορωσσικές σχέσεις. Η εμπέδωση της σταθερότητας στην γηραιά ήπειρο θα αποτελεί συνάρτηση μέχρι ποιού σημείου είναι διατεθειμένες οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση να αποδεχθούν τον αναβαθμισμένο ρόλο της Ρωσσίας και των ορίων του νέου ρόλου που η Μόσχα επιθυμεί να διαδραματίσει. Αν βρεθεί η εν λόγω «χρυσή τομή», αρκετά δύσκολη συνθήκη, θα συμβάλλει στην διατήρηση της ευρωπαϊκής τάξης.

Αναντίρρητα η εξομάλυνση των σχέσεων Δύσης – Ρωσσίας είναι υπέρ των ελληνικών συμφερόντων, στο βαθμό που προσδίδει στην Ελλάδα μεγαλύτερη ευχέρεια κινήσεων και περιορίζει τον τουρκικό παράγοντα, προοπτική που φαντάζει δυσεπίτευκτη για τους λόγους που αναφέραμε μόλις πριν. Οι ελληνορωσσικές σχέσεις ενώ παρουσιάζουν τομείς που δύνανται να αναπτυχθούν γόνιμα, όταν άπτονται σημαντικών στρατηγικών διακυβευμένων οφείλουν να προσεγγίζονται εντός των ευρύτερων ρωσσοατλαντικών σχέσεων και της στρατηγικής επιλογής της χώρας να συμμετάσχει στους πολιτικούς, οικονομικούς και αμυντικούς θεσμούς της Δύσης. Η Ελλάδα μπορεί να επωφελείται των συγκλίσεων και να αποφεύγει αυτονομημένες πολιτικές στους τομείς των σημαντικών στρατηγικών αποκλίσεων, μεταξύ Δύσης – Ρωσσίας. Μεταψυχροπολεμικά οι ηγεμονικές διευθετήσεις και ανταγωνισμοί προσδίδουν περισσότερες επιλογές στις ελάσσονες δυνάμεις όπως η Ελλάδα. Αναμφίβολα, όμως, ελλοχεύουν και σημαντικοί κίνδυνοι στο βαθμό που δεν αξιολογηθούν ορθά η εκάστοτε περίσταση και το διακύβευμα.  

*Διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων

    Print       Email

About the author

You might also like...

Πώς θα μιλήσουμε τώρα στην διεθνή κοινή γνώμη;

Read More →