Loading...
You are here:  Home  >  ΚΥΡΙΑ ΑΡΘΡΑ  >  Current Article

Οι Πομάκοι της Θράκης Έλληνες πολίτες, θύματα του κεμαλικού εθνικισμού!

By   /   Ιούνιος 28, 2014  /   Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Οι Πομάκοι της Θράκης Έλληνες πολίτες, θύματα του κεμαλικού εθνικισμού!

    Print       Email

του  Θεοφάνη Μαλκίδη

♦  Συνθήκη της Λωζάννης αναγνώριζε την ύπαρξη μουσουλμανικής  μειονότητας  στην Θράκη, χωρίς ειδικώτερη αναφορά στην ιδιαίτερη εθνοτική, πολιτισμική ταυτότητα και προέλευση των επιμέρους μειονοτικών ομάδων που την συνέθεταν. Μετά όμως από το 1952 και την κοινή ένταξη της Ελλάδας  και της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, η εθνική πολιτιστική ταυτότητα των τριών μειονοτήτων (Πομάκων, Τουρκόφωνων και Αθίγγανων – Ρωμά) καθοριζόταν από τα γεωστρατηγικά δόγματα και τις σχέσεις ανάμεσα στα κράτη της περιοχής.

Δεν ήταν η ιστορία, η παράδοση, η πολιτιστική κληρονομιά, η γλώσσα που όριζαν την εθνική ταυτότητα της κάθε ομάδας, αλλά η γεωπολιτική και οι σχέσεις των κρατών. Στην περίπτωση της Θράκης, οι σχέσεις μεταξύ της  Ελλάδας και της Τουρκίας, συμμάχων στο ΝΑΤΟ, και τα ψυχροπολεμικά και συμμαχικά δεδομένα υπαγόρευαν αναγκαστικά την πολιτική στην περιοχή.

Τραγικό πρώτο θύμα αυτής της πολιτικής υπήρξε η αυτόχθονη θρακική ομάδα των Πομάκων. Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, το ελληνικό κράτος, στο πλαίσιο της ελληνοτουρκικής φιλίας, ανεχόταν ή προωθούσε την τουρκοποίησή τους. Με την όξυνση,  όμως, των σχέσεων αργότερα με την Τουρκία, και κυρίως μετά το 1974,  αλλάζει την πολιτική του σε σχέση με τους Πομάκους . Από εδώ και πέρα τους προτιμούσε Βούλγαρους παρά Τούρκους. Έτσι, αυτό το αυτόχθον θρακικό φύλο δεν κατόρθωσε να ζήσει σε συνθήκες που να του επιτρέψουν να αναπτύξει και να διατηρήσει τις παραδόσεις του, την ιδιαίτερη πολιτισμική του ταυτότητα, δεν κατόρθωσε να αναπτύξει ομαλά την συνέχεια της γλώσσας του, της ιστορίας του.

Το ελληνικό  κράτος παρέμεινε εγκλωβισμένο, ακίνητο, στο μεγάλο ζήτημα των Πομάκων,  όταν το τουρκικό κράτος, διά μέσου της θρησκείας ή με τους γνωστούς κεμαλικούς μηχανισμούς εξαναγκασμού, τρομοκράτησης, ελέγχου, προωθούσε και εξακολουθεί να προωθεί την τουρκοποίησή τους.

Το μειονοτικό σχολείο αποτέλεσε την δίοδο, απ’ όπου πέρασε η τουρκική προπαγάνδα, αλλοιώνοντας  την ταυτότητα των νέων γενεών του πομακικού πληθυσμού.

Οι Πομάκοι ήταν ανυπεράσπιστοι  έναντι των Κεμαλικών μηχανισμών που προωθούσαν την τουρκοποίηση των μειονοτήτων, ενώ, από την άλλη πλευρά το ελληνικό κράτος, προωθούσε την τουρκική παιδεία των μειονοτήτων (και) με τα μορφωτικά πρωτόκολλα του 1951 και 1968. Ειδικά στην αντιπομακική εκστρατεία χρησιμοποιήθηκαν τα πιο δόλια μέσα: γιά παράδειγμα, θεσπίστηκαν στοιχήματα, με χρηματικά έπαθλα (Εχίνος, δεκαετία 1960), για όσους θα κατάφερναν να μιλούν στους δημόσιους χώρους και ιδιαίτερα στα καφενεία, μόνον τουρκικά! Οι εσχάτως τουρκοφωνήσαντες Πομάκοι επαίρονταν για τους παχυλούς μισθούς που τους παρείχαν οι τουρκικοί μηχανισμοί, γεγονός που δημιουργούσε σχετικές προσδοκίες για αυτούς και τα παιδιά τους (π.χ. σπουδές στην Τουρκία).

Οι τουρκικοί μηχανισμοί αξιοποίησαν, επιπλέον, εναντίον της πομακικής ταυτότητας, τον ισχυρό φόβο που ένιωθαν οι Πομάκοι από ενδεχόμενη βουλγαρική κάθοδο, την οποία έζησαν δύο φορές στο πρώτο μισό του αιώνα (1913-1918 και 1941-1944). Καλλιέργησαν την αντίληψη ότι αιτία για τα δεινά που υπέστησαν ήταν η συγγένεια της γλώσσας τους με την βουλγαρική και ότι, εάν συνέχιζαν να την χρησιμοποιούν, θα είχαν την ίδια τύχη στο μέλλον, ενώ, εάν υιοθετούσαν την τουρκική, η θέση τους θα ήταν ισχυρότερη και κοινή με των υπολοίπων μουσουλμάνων («Τούρκων”).

Πάγιο αίτημα της Τουρκίας, στην δεκαετία του 1950, ήταν η τοποθέτηση εκπαιδευτικών από την Τουρκία (μετακλητοί) στα πομακικά χωριά, προκειμένου να επιτευχθεί ο γλωσσικός εκτουρκισμός. Ο χρόνος και η επιμονή του τουρκικού σωβινιστικού μηχανισμού  έφεραν αποτελέσματα ιδιαίτερα δυσμενή και σε όσους μετανάστευσαν στα πεδινά, όπου εισήλθαν σε νέες πολιτισμικές και οικονομικές πραγματικότητες: συγκατοίκησαν σε μεικτούς οικισμούς ή συνοικίες και συχνά διασταυρώθηκαν με τους Τουρκόφωνους.

Η γνώση της τουρκικής γλώσσας λειτούργησε ως σύμβολο υπεροχής της κυρίαρχης τάξης των Πομάκων, η οποία και προσχώρησε στην αντίστοιχη των τουρκόφωνων, ενισχύοντας την θέση της, ενώ η αποποίηση της πομακικής ταυτότητας θα αποτελέσει πλέον βασική προϋπόθεση κοινωνικής και οικονομικής ανέλιξης.

Όσοι επιδίωξαν να εκφράσουν απόψεις αντίθετες, κατηγορούνται ως «προδότες και άπιστοι», περιθωριοποιούνται κοινωνικά και οικονομικά και δέχονται φορτία ψυχολογικής πίεσης, ακόμη και σωματική βία, ώστε οι ίδιοι ή/και τα παιδιά τους να αναγκαστούν να εγκαταλείψουν τα σχολεία τους. Τα παραδείγματα των μελών του Κέντρου Πομακικών Ερευνών, του Συλλόγου Πομάκων Ξάνθης, του εκδότη της πομακικής εφημερίδας «Νάτπρες» (Εμπρός), είναι χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, ό,τι δεν μπορεί να καταστραφεί από την ταυτότητά τους ως Πομακικό χαρακτηρίζεται ως «τουρκικό». Ως παραδείγματα μπορούν να αναφερθούν οι εκθέσεις ενδυμασιών και εργοχείρων που κατά καιρούς πραγματοποιήθηκαν και προβάλλονταν ως έργο τουρκικού πολιτισμού, τα μαθήματα κορανίου στα τεμένη των Πομακικών χωριών που γίνονται στην τουρκική γλώσσα και είναι μάθημα εθνικισμού και κεμαλισμού, όπως και οι λαϊκές και θρησκευτικές εκδηλώσεις, τα ήθη και έθιμα και οι αγώνες πάλης, που προσδιορίζονται ως εκδηλώσεις των Τούρκων! (αντίστοιχες καταστάσεις βιώνουν και οι κουρδικοί πληθυσμοί στην Τουρκία).

Μια νέα πολιτική για τις μειονότητες στην Θράκη, οφείλει να τις καθορίζει, να τις χαρακτηρίζει με βάση όχι την θρησκευτική όσο την πολιτιστική και εθνοτική τους ταυτότητα, με βάση την ιστορία, τις παραδόσεις, την πολιτιστική τους κληρονομιά και τη γλώσσα.  Αυτή η προσέγγιση διακρίνει, διαχωρίζει, στον χώρο της Θράκης, όχι μια μουσουλμανική θρησκευτική- εθνική όπως επιθυμεί η Κεμαλική πολιτική, αλλά διαφορετικές οντότητες. Οι Πομάκοι της Θράκης έχουν δικαίωμα σε όλες εκείνες τις συνθήκες και τα μέσα γνώσης και επανασύνδεσής τους με την ιστορία, τον πολιτισμό, την γλώσσα και την ταυτότητά τους. Δικαιώματα, τα οποία ο Κεμαλισμός και η άγνοια και η αδιαφορία της επίσημης Ελλάδας, τους τα στέρησαν.

Ο χώρος της Θράκης θα μπορούσε να αποτελέσει τον πρώτο πυρήνα – χώρο μιας ελεύθερης πολιτισμικά και κοινωνικά ζωής για τους Πομάκους, με κυρίαρχη προτεραιότητα την διδασκαλία της γλώσσας τους,  η οποία πραγματοποιείται σήμερα στην Τουρκία σε πομακικές κοινότητες αλλά όχι στην Ελλάδα!  Μένει στο κράτος, αλλά κυρίως στην ελληνική κοινωνία, να δημιουργήσει όλες εκείνες τις αναγκαίες συνθήκες διατήρησης και ανάπτυξης της ιδιαιτερότητάς τους.

Ωστόσο, είναι προφανές ότι μια νέα πολιτική για την Θράκη (και) για το ζήτημα των Πομάκων, θα είναι υπόθεση του ίδιου του λαού της, των δικών της μορφωτικών, πολιτικών δυνάμεων, αντίστασης σε σωβινιστικές και εθνικιστικές ιδεολογίες όπως ο Κεμαλισμός, προωθώντας την ελευθερία και τον σεβασμό της καταγωγής σε μια από τις πιο καταπιεσμένες ομάδες του ελλαδικού κράτους, τους Πομάκους.

    Print       Email

You might also like...

Η “αντίσταση” είναι το εύκολο, το δύσκολο είναι η σκληρή εργασία για την εθνική ανασυγκρότηση.

Read More →