Loading...
You are here:  Home  >  ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ  >  Current Article

Κρίσεις και «παγκόσμια κοινωνία»

By   /   Σεπτέμβριος 29, 2015  /   Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Κρίσεις και «παγκόσμια κοινωνία»

    Print       Email

deconstruction

[29-9-2015]

♦ του Χρήστου Ζιώγα*

Σε τηλεοπτική συνέντευξη, κατά την προεκλογική περίοδο, πρώην πλέον, κορυφαίος πολιτειακός παράγων, του οποίου η ψήφος του ελληνικού λάου και το εκλογικό μέτρο (μας) στέρησε την επανεκλογή του, υποστήριξε πως η χώρα μας στηριζόμενη στις «παγκόσμιες κοινωνίες» δύναται να αντιστρέψει τη δυσμενή οικονομική και κοινωνική κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει. Ακόμη κι αν η φράση σε πληθυντικό αριθμό εκστομίστηκε εν τη ρύμη του λόγου και εννοούσε  «παγκόσμια κοινωνία» η συγκεκριμένη τοποθέτηση χρήζει περαιτέρω αποσαφήνισης.

Ένα ζήτημα δημόσιου προβληματισμού είναι πως η πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας  εξακολουθεί να εκλαμβάνει τα διεθνή δρώμενα με τρόπο ιδεοληπτικό και δεοντολογικό. Τουτέστιν ερμηνεύουμε τα γεγονότα βάσει των ιδεολογικών μας πεποιθήσεων κι όχι των αιτιωδών σχέσεων που τα προκάλεσαν και κατόπιν, εν είδει ιεροκήρυκα, παραθέτουμε τις απόψεις μας, στομφωδώς αρκετές φορές, για τη μορφή που θα έπρεπε να έχει το διεθνές σύστημα. Βέβαια η εν Ελλάδι πραγματικότητα εμπεριέχει κι ένα ανθρωπολογικό στοιχειό ήτοι αναφερόμαστε και αναλύουμε φαινόμενα σε μια κοινωνία που βρίθει από παντογνώστες και  «δυνητικούς» πολυπράγμονες. Εντός λοιπόν αυτού του κοινωνικό-πολιτικού πλαισίου αναφορές περί «παγκόσμιας κοινωνίας», όταν γίνονται αντιληπτές, πλειοψηφικά θεωρούνται κι ενυπόστατες.

H προσπάθεια ανίχνευσης στοιχείων κοινωνικότητας στο διεθνές σύστημα αποτέλεσε αντικείμενο μελέτης των διεθνών σχέσεων και ιδιαίτερα του θεωρητικού ρεύματος της Βρετανικής Σχολής. Ο Hedley Bull, εκ των κορυφαίων εκπρόσωπών της, στο κλασικό έργο του “Η Άναρχη Κοινωνία” κατέληξε στο συμπέρασμα πως η διεθνής κοινωνία συνιστά μια διακρατική δομή και, ελλείψει κεντρικής εξουσίας, έχει άναρχο χαρακτήρα. Η σταδιακή εμφάνιση των μη κυβερνητικών οργανισμών, κατά τη μεταπολεμική περίοδο, ήταν μια νέα πραγματικότητα που όμως, ακόμη και στις περιπτώσεις που λειτουργούν ανεξάρτητα των κρατικών πολιτικών, δεν έχει προκαλέσει τέτοιου βαθμού και έντασης πολιτικές μεταβολές ώστε να αλλάξει την κρατοκεντρική φύση του διεθνούς συστήματος. Η «παγκόσμια κοινωνία», που επικαλέστηκε ο πολιτικός παράγων και η επικείμενη κινητοποίησή του που θα μας απαλλάξει από τα δεινά μας, δεν συνιστά υπαρκτή πολιτική οντότητα. Θα ίσχυε κάτι τέτοιο στο βαθμό που η ανθρωπότητα, αφού αναφέρθηκε στην «παγκόσμια κοινωνία», συγκροτηθεί και κατόπιν εκφραστεί πολιτικά. Τα επτά και πλέον δισεκατομμύρια ανθρώπων που διαβιούν στον πλανήτη δεν συνιστούν, εξ’ αυτού και μόνο του γεγονότος, κοινωνία!

Η κοινωνική συγκρότηση προϋποθέτει ένα κοινό σύστημα αξιών, που δημιουργήθηκε συν τω χρόνω, κι ένα συνεπαγόμενο πολιτικό, θεσμικό και νομικό πλαίσιο που να εκφράζει τον έκαστο συλλογικό βίο. Στο σύγχρονο κόσμο το κράτος αποτελεί την κυρίαρχη μορφή πολιτικής οργάνωσης εξ ου και ο διακρατικός του χαρακτήρας. Τα διαφορά κοινωνικά δίκτυα, που δημιουργήθηκαν και δραστηριοποιούνται κυρίως στις δυτικές και ανεκτικές κοινωνίες, θέτουν υπερεθνικούς στόχους, όταν δεν εξυπηρετούν προσωπικές βλέψεις ή πολιτικές φιλοδοξίες των μελών τους, οφείλουν να τοποθετηθούν επί του ακολούθου ερωτήματος: πώς όντας μειοψηφικές, κατά κανόνα, τάσεις στις κοινωνίες τους δύναται να ομιλούν στο όνομα ολόκληρης της ανθρωπότητας; Προφανώς ότι ευαγγελίζονται έναν καλύτερο κόσμο είναι δικαίωμά τους, όμως να θεωρείς την «παγκόσμια» κοινωνία ως υπαρκτό πολιτικό υποκείμενο του διεθνούς γίγνεσθαι είναι αναληθές, αναποτελεσματικό και πιθανόν επικίνδυνο ως σημείο αναφοράς μιας ενδεχόμενης πολιτικής δράσης.

Η περίπτωση της Συρίας είναι ενδεικτική του ελλείμματος σοβαρής διεθνολογικής σκέψης, ως κυρίαρχης, στην ελληνική κοινωνία. Ο εμφύλιος στη μεσανατολική χώρα ξέσπασε για εσωτερικούς και εξωτερικούς λόγους και όντως οι μεγάλες δυνάμεις λειτούργησαν αμφίσημα. Το «νόστιμο» και στη συγκεκριμένη περίπτωση  είναι πως οι συλλήβδην επικριτές, όχι μόνο εν Ελλάδι, των μεγάλων δυνάμεων, που θεωρούνται η πηγή όλων των δεινών, τις κατηγορούν τώρα γιατί δεν επεμβαίνουν για να επιβάλλουν την τάξη στη σπαρασσόμενη χώρα. Η «παγκόσμια κοινωνία» δεν έχει κινητοποιηθεί ακόμη κι όταν ο αριθμός των θυμάτων είχε προ πολλού ξεπεράσει τις 200.000. Ο συριακός εμφύλιος πόλεμος διανύει ήδη το πέμπτο έτος, όσο οι Σύριοι εκτοπισμένοι και πρόσφυγες παρέμεναν στις όμορες χώρες τα ανθρωπιστικά ελατήρια των ευρωπαϊκών κοινωνιών παρέμεναν αδρανή. Τώρα που οι τεράστιες προσφυγικές ροές απειλούν την ευημερία και την τάξη των δυτικών κοινωνιών επιθυμούμε την παρέμβαση του διεθνούς παράγοντα δηλαδή των ισχυρότερων κρατών. Πιθανόν η καθυστερημένη αντίδραση της «παγκόσμιας κοινωνίας» να οφείλεται πως όλο αυτό το διάστημα  ασχολείτο με τη διάσωση της Ελλάδος!

* Διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων

    Print       Email

About the author

You might also like...

Παρουσίαση του βιβλίου «Ο άρχοντας με τα πολλά πρόσωπα», Παλιά Βουλή, 26/11/17, 12.00 μμ

Read More →