Loading...
You are here:  Home  >  ΑΦΙΕΡΩΜΑ  >  Current Article

Κράτος ή μήπως Πολιτεία;

By   /   Απρίλιος 4, 2016  /   Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Κράτος ή μήπως Πολιτεία;

    Print       Email

 

Κράτος ή μήπως Πολιτεία;

♦ του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Γίνεται από μία κατάσταση failed state να προκύψει κράτος; Προσέρχομαι σε μια συζήτηση που δεν την πολυπιστεύω -θα εξηγήσω στην συνέχεια το γιατί, ή πάντως θαρρώ πως θα προκύψει- διότι πρόκειται για μια συζήτηση που τώρα «ανεβαίνει» όσον αφορά την ωραία μας χώρα όπου ανθεί φαιδρά πορτοκαλέα κοκ.

(Να δώσω ένα παράδειγμα του γιατί φρονώ/βλέπω/διαπιστώνω ότι μια τέτοια συζήτηση ανεβαίνει: όταν ο καλός εκείνος Βόλφγκανγκ Σόϊμπλε πρότεινε να δοθεί leave of absence ή time-out στην Ελλάδα από την Ευρωζώνη, προσέφερε εν ταυτώ και την δική του εκδοχή «ανθρωπιστικής βοήθειας», η οποία θα’ πρεπε να παρασχεθεί για την κατάσταση που θα ακολουθούσε.

Όπως αναμενόταν, η εν λόγω βοήθεια θα περιελάμβανε τα χρειώδη: για εφοδιασμό σε πραγματικά στοιχειώδη, για στήριξη σε καύσιμα και σε φάρμακα, για αντιμετώπιση των αναγκών των πλέον περιθωριοποιημένων -οι δικοί μας οπαδοί του Grexit, δια της αξιοπρέπειας και δια της ονειροφαντασίας, με τα «ντου» στο Νομισματοκοπείο και την Τράπεζα της Ελλάδος, με τα χαβανέζικα και λαχούρια πουκάμισα και με τις Επιτροπές Αλήθειας που θα ξόρκιζαν το επαχθές, παράνομο, επονείδιστο, απεχθές και ό,τι άλλο χρέος, δεν είχαν πολυασχοληθεί με παρόμοιες λεπτομέρειες!

Όμως περιελάμβανε και κάτι που δεν προσέχθηκε απ’ όσους θα’πρεπε. Περιελάμβανε και τεχνική βοήθεια για την τήρηση της εσωτερικής ασφάλειας. Με άλλα λόγια, οι «εταίροι» μας θεωρούσαν ότι μια Ελλάδα σε διαδικασία εξόδου θα είχε γνήσιο πρόβλημα εσωτερικής ασφάλειας/υπόστασης. Οπότε, ανάγκη για crowd control, για riot policing και άλλα σχετικά χρειώδη -κατά την δική τους ανάγνωση, βέβαια! Αν αυτή δεν είναι περιγραφή εκείνου που οι «εταίροι» φοβούνταν/ανέμεναν/διέβλεπαν ως failed state, τότε τι θα ήταν;).

Πάμε όμως στο κέντρο, στον πυρήνα της συζήτησης. Πότε μιλούν για failed state; Όταν ένα κράτος, μία χώρα, εμφανιζόμενη ως κρατική οντότητα, δεν ανταποκρίνεται σε βασικές, ουσιαστικές ή/και εμβληματικές λειτουργίες και ευθύνες της εθνικής κυριαρχίας.

Δηλαδή; Δηλαδή προβλήματα με την πλήρη και αποκλειστική άσκηση κυριαρχίας στην επικράτεια. Δηλαδή αδυναμία παροχής βασικών κοινωνικών υπηρεσιών (σε επίπεδο σύμμετρο με την ανάπτυξη της κάθε κοινωνίας, εννοείται: άλλη στέγαση στο Μαλί, άλλη στην Νορβηγία, άλλη υγεία στην Βολιβία, άλλη στην Ιαπωνία). Δηλαδή αβεβαιότητα περί την μονοδιάστατη δυνατότητα άσκησης εξουσίας, λήψης και εφαρμογής αποφάσεων στο εσωτερικό, αλλά και περί την αξιοπιστία της λειτουργίας στο διεθνές σύστημα.

Ωραία έως εδώ. Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα μας, όπου π.χ. το Αιγαίο βρίσκεται σε κατάσταση γκριζαρίσματος (με «ευχαριστούμε τις ΗΠΑ» άμα σκουρήνει το πράγμα), σε μια χώρα όπου η άσκηση εξουσίας στο εσωτερικό έχει αυξανόμενο στοιχείο «στο περίπου» (θυμηθείτε μόνον την θεσμοποιημένη αρνησιδικία) και όπου οι εξωτερικές σχέσεις κινούνται με μια σταθερά: τα μάτια στις εσωτερικές και δη εσωκομματικές ανάγκες, δεν είναι δύσκολο να μπει κανείς σε συζήτηση περί failed state. (Ευλόγως ο αναγνώστης θα παρατήρησε ότι παρακάμψαμε την ύφαλο της παροχής βασικών κοινωνικών υπηρεσιών. Αυτό οφείλεται στο ότι η ιώβεια, εγγενής και επαναλαμβανόμενη ανοχή/υπομονή του Έλληνος – του οποίου «ο τράχηλος ζυγόν δεν υπομένει», πλην στην ουρά των ΑΤΜ αποδεικνύεται εξόχως ανθεκτικός -δημιουργεί, ή θα’πρεπε να δημιουργεί ερωτηματικά για το ποιά επίπεδα υπηρεσιών θεωρούνται αληθινά ανεκτά από τους δικαιούχους/χρήστες τους. Ο συμβιβασμός μας με την κατάσταση Υγείας, Παιδείας, Πολεοδομίας, Εφορίας και των άλλων πληγών του Φαραώ είναι ευρύτατος, πηγάζει από ραγιαδικά βάθη μεγάλα).

Όμως, το ερώτημα/το θέμα από το οποίο ξεκινήσαμε ήταν αν και κατά πόσον από μια τέτοια εκδοχή failed state – που την ζούμε, που μάλιστα την συνηθίσαμε σε μια ενδιαφέρουσα εκδήλωση μιθριδατισμού (παλιά ιστορία, αυτή! ), σε συνδυασμό με ραγιαδισμό (πιο πρόσφατη ιστορία, ετούτη…) -μπορεί να προκύψει Κράτος. Έ, εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της διαφωνίας μας.

Όσο το ζήτημα για την Ελλάδα, η οποία προέκυψε πριν κάπου δυο αιώνες, από μια εξεγερτική διαδικασία (αφήστε λίγο κατά μέρος τι ακριβώς ήταν το ΄21, τι το Ναυαρίνο, τι το Πρωτόκολλο της Πετρούπολης, τι η Διάσκεψη και τι το Πρωτόκολλο του Λονδίνου), ήταν αν και πώς θα δημιουργηθεί Κράτος – δηλαδή μια οντότητα στηριγμένη στην δύναμη, στην ισχύ, στην άσκηση εξουσίας, στην κυριάρχηση – και όχι Πολιτεία – δηλαδή κάτι που να αντιστοιχεί στην οργάνωση της πόλεως, στην προσέλευση των πολιτών στην εξουσία -το παιχνίδι είχε χαθεί. Γι αυτό και το εν λόγω παιχνίδι παραμένει, φρονώ, χαμένο.

Και να φανταστεί κανείς ότι η αγωνιώδης αναζήτηση ανεξαρτησίας, είτε του Ρήγα είτε και του Κοραή, είχε αναγωγή σε ιστορικές ρίζες -όπου στην Πολιτεία του Πλάτωνος (που ετιτλοφορείτο επίσης «Περί δικαίου«) αντιστοιχίζει η Αθηναίων Πολιτεία του Αριστοτέλη – πλην όμως αγκάλιασε νωρίς-νωρίς το Κράτος. Εκεί μένουμε, εκεί θα γιορτάσουμε την 200η επέτειό «μας. Γι αυτό, η συζήτηση περί δημιουργίας ή αναδημιουργίας Κράτους δεν μας σαγηνεύει. Αν ήταν να αποκτήσουμε – κάπως, κάποτε…. – Πολιτεία, η συζήτηση θα αποκτούσε νόημα.

    Print       Email

About the author

You might also like...

Μπορεί το failed-state να γίνει κράτος;

Read More →