Loading...
You are here:  Home  >  ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ  >  Current Article

Η μετεωρίζουσα ευρωπαϊκή ολοκλήρωση

By   /   Ιανουάριος 26, 2016  /   Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Η μετεωρίζουσα ευρωπαϊκή ολοκλήρωση

    Print       Email

european-pieces

[26-1-2016]

♦ του Χρήστου Ζιώγα*

Αλήθεια, εξήντα περίπου έτη μετά τη υπογραφή της Συνθήκης της Ρώμης, η οποία ίδρυσε την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, σε ποιό σημείο βρίσκεται η διαδικασία ευρωπαϊκής ενοποίησης, ποιά τα βασικά της χαρακτηριστικά και τα όρια που δύναται να λάβει το όλο εγχείρημα; Ο καθηγητής Παναγιώτης Ήφαιστος εδώ και τρεις σχεδόν δεκαετίες στα επιστημονικά του κείμενα αλλά και στο δημόσιο λόγου του διατείνεται πως η δυστοκία πολιτικής ενοποίησης, τα προβλήματα συνοχής και η αδυναμία μίας κοινής εξωτερικής δράσης της Ένωσης εδράζονται στην ανύπαρκτη ανθρωπολογική της ολοκλήρωση. Η συγκεκριμένη τοποθέτηση υπήρξε αποτέλεσμα ενδελεχούς μελέτης του, που αποτυπώθηκε σε 10 περίπου μονογραφίες, παρέχοντας πολύτιμη επιστημονική γνώση στη διεθνολογική κοινότητα. Ιδιαίτερης μνείας χρήζει το γεγονός πως οι εν λόγω θέσεις διατυπώθηκαν καθ’ όλη τη δεκαετία του ’90, όταν κάθε κριτική προσέγγιση του ευρωπαϊκού εγχειρήματος στη δημόσια σφαίρα ήταν σχεδόν κολάσιμη.   

Οι πρόσφατες λεκτικές αντεγκλήσεις ανάμεσα στον Έλληνα πρωθυπουργό και τον Γερμανό υπουργό οικονομικών καθώς και οι αναφορές κεντροευρωπαϊκών αξιωματούχων για την πιθανότητα εξόδου της χώρας μας από τη «Ζώνη του Σένγκεν», δηλούν του προαναφερθέντος λόγου το αληθές. Η παρούσα κρίση που διέρχεται η ΕΕ, ως συνέπεια εσωτερικών και εξωτερικών της καταστάσεων, καταδεικνύει ότι το επίπεδο ολοκλήρωσής της είναι σαφώς χαμηλότερο από αυτό που διακονούσαν, μέχρι πρόσφατα, ορισμένοι και κυρίως πως δεν έχουν επέλθει οι αναγκαίες συγκλίσεις σε ανθρωπολογικό επίπεδο, οι οποίες θα δρομολογούσαν και την πολιτική ενοποίηση. Αν οι δυστοκίες της Κοινότητας στα πλαίσια της εξωτερικής πολίτικης απλώς υπενθύμιζαν τις στρατηγικές αποκλίσεις μεταξύ των κρατών – μελών και το σημαίνοντα ρόλο των ΗΠΑ, στη ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας, η τωρινή συγκυρία φαίνεται να κυοφορεί κινδύνους αποδόμησης του υπερεθνικού εγχειρήματος.

Παράλληλα, και λόγω της οικονομικής κρίσης, οι υλιστικές προσδοκίες, οι οποίες στη συλλογιστική κάποιων θα οικοδομούσαν έναν νέο δημόσιο χώρο σε ευρωπαϊκή κλίμακα, φθίνουν, εξασθενώντας έτι περαιτέρω και εξ’ αυτού του γεγονότος τις προοπτικές πολιτικής συσσωμάτωσης της Κοινότητας. Ο χειρισμός της οικονομικής κρίσης, όπως η καθυστερημένη αντίδραση των θεσμικών οργάνων (ΕΚΤ) στην ευρωζώνη, ανέδειξε την απουσία συνοχής ανάμεσα στα μέλη, ενώ ο συριακός εμφύλιος λόγω των προσφυγικών ροών που επέφερε, φαίνεται να προκαλεί διεργασίες που δεν συνάδουν με την περιλάλητη ευρωπαϊκή αλληλεγγύη.

Οι ταυτόχρονες κρίσεις που βιώνει η Ευρώπη ανέδειξαν τις πραγματικές πτυχές και το βαθμό ολοκλήρωσής της σε επίπεδο κοινωνιών κι όχι τις ονομαστικές διακηρύξεις ή επιθυμίες των ελίτ. Η ανάδυση ζητημάτων ασφάλειας στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι και η απροθυμία επιμερισμού των οικονομικών ζημιών, που επέσυρε η δημοσιονομική αστάθεια, φανέρωσαν πως η μεταφορά πίστης, νομιμοφροσύνης και προσδοκιών (Ernst Haas) από τα εθνικά κέντρα προς το νέο υπερεθνικό πλαίσιο είναι μερική, μη γραμμική και εξαρτημένη των εθνικών επιλογών.      

Αναντίρρητα, είναι ορθό το επιχείρημα πως έκτος Ευρωπαϊκής Ένωσης η θέση και ο ρόλος, ιδιαίτερα των μικρότερων, κρατών – μελών, θα ήταν σαφώς πιο υποβαθμισμένος. Το ζήτημα που ανακύπτει στην παρούσα συγκυρία συνίσταται επί τη βάσει ποιών κριτηρίων θα συνεχίσει να πορεύεται η Κοινότητα τα επόμενα χρόνια και ποιός θα αποφασίζει για το περισσότερη ή λιγότερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και σε ποιούς τομείς; Αναμφίβολα οι συνεχείς μεταψυχροπολεμικές διευρύνσεις ενέτειναν τις στρατηγικές αποκλίσεις μεταξύ των εταίρων. Επίσης, κι ως απόρροια των συσχετισμών της τελευταίας εικοσιπενταετίας, η Γερμανία άλλοτε πιο συγκεκαλυμμένα κι άλλοτε πιο απροκάλυπτα  επιβάλλει, εν τέλει, την ατζέντα της.

Η Ένωση βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή της πορείας της έχοντας να ισορροπήσει μεταξύ των εσωτερικών τις αντινομιών και διλημμάτων καθώς και των προβλημάτων που ανακύπτουν στην περιφέρειά της. Προσεγγίσεις για εική και ως έτυχε συνέχιση και εμβάθυνση της συσσωματικής διαδικασίας δίχως να ληφθούν υπ’ όψιν οι ανθρωπολογικές και στρατηγικές διακριτές πραγματικότητες θα δημιουργήσουν ακόμη μεγαλύτερους κλυδωνισμούς. 

* Διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων

    Print       Email

About the author

You might also like...

O ΑΡΧΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤA ΠΟΛΛΑ ΠΡΟΣΩΠΑ, ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ 1685–1920, μυθιστόρημα του Μελέτη Μελετόπουλου

Read More →