Loading...
You are here:  Home  >  ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ  >  Current Article

«Η Μάχη των Εθνών» γύρω από την πρωτεύουσα του Γ’ Ράιχ

By   /   Απρίλιος 27, 2015  /   Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο «Η Μάχη των Εθνών» γύρω από την πρωτεύουσα του Γ’ Ράιχ

    Print       Email

βερολινο

[27-4-2015]

♦ του Σπύρου Λυγκούρη*

Φέτος συμπληρώνονται αισίως 70 χρόνια από την μάχη που σηματοδότησε το τέλος του φονικότερου πολέμου της ιστορίας, του Β’ Παγκόσμιου. Αναφερόμαστε ασφαλώς στην Μάχη για το Βερολίνο, την πρωτεύουσα του χιτλερικού «Χιλιόχρονου Γ΄Ράιχ», που έλαβε χώρα το διάστημα 16 Απριλίου-2 Μαίου 1945. Η πολιορκία της πόλης και η κατάληψή της από τα σοβιετικά στρατεύματα θα είναι η αρχή του τέλους όχι μόνο του πολέμου, αλλά και του εθνικοσοσιαλισμού, με τους ηγέτες του, όπως ο Χίτλερ και ο Γκαίμπελς, να αυτοκτονούν και τους υπόλοιπους να καταδικάζονται αργότερα από τα δικαστήρια της Νυρεμβέργης.

Ο ασφυκτικός κλοιός γύρω από τα γερμανικά εδάφη είχε αρχίσει να πλέκεται ήδη από τον Δεκέμβριο του 1944. Η στρατηγική αποτυχία της «τελευταίας γερμανικής επίθεσης» στον θύλακα των Αρδεννών στο Δυτικό Μέτωπο έδωσε την πρωτοβουλία των κινήσεων στους Αγγλοαμερικάνους, που μετά την επιτυχημένη απόβαση στην Νορμανδία (6.6.1944)  είχαν απελευθερώσει το Παρίσι και προχωρούσανε ολοταχώς. Στην Ανατολή, οι Σοβιετικοί, πέρα από την προέλασή τους στα Βαλκάνια (Ρουμανία, Βουλγαρία) είχαν ήδη διεισδύσει σε γερμανικό έδαφος, καταλαμβάνοντας την Ανατολική Πρωσία. Η κατάληψη της Καινιξβέργης (μετέπειτα Καλίνινγκραντ) και η προσφυγιά χιλιάδων Γερμανών προς την Γερμανία αποτέλεσε το πρώτο καμπανάκι για αυτό που επρόκειτο να ακολουθήσει. Τρία χρόνια «ολοκληρωτικού πολέμου» στην Ανατολή, όπως τον είχε αποκαλέσει ο Γκαίμπελς στον περίφημο λόγο του μετά την παράδοση της 6ης Στρατιάς στο Στάλινγκραντ, μεταφέρονταν πλέον μέσα στο γερμανικό έδαφος. Οι στρατιές των Συμμάχων συναντήθηκαν στην περιοχή του ποταμού Έλβα. Από εδώ και πέρα το ερώτημα ήταν πότε θα έπεφτε το Βερολίνο και με τι τίμημα.

Το ερώτημα αυτό θα απαντηθεί στις αρχές Απριλίου 1945. Στις 3 Απριλίου, σε μυστική συνάντηση του σοβιετικού ηγέτη, Ιωσήφ Στάλιν, με τους στρατάρχες του Κόκκινου Στρατού, Γκεόργκι Ζούκοφ και Ιβάν Κόνιεφ, ορίστηκε ως ημέρα έναρξης της επιχείρησης για την κατάληψη της γερμανικής πρωτεύουσας η 16η Απριλίου. Η μεγάλη επίθεση θα ξεκινούσε από την περιοχή του ποταμού Όντερ, του φυσικού συνόρου μεταξύ των αμυνομένων και των επιτιθέμενων. Οι σοβιετικοί κάτω από την ηγεσία του Ζούκωφ παρέταξαν την μεγαλύτερη δυνατή δύναμη κρούσης. Τουλάχιστον 130 μεραρχίες αποτελούμενες από περίπου 1.500.000 άνδρες και 6.000 άρματα μάχης καταμετρήθηκαν. Πολλοί από αυτούς ήταν βετεράνοι που είχαν ζήσει από την αρχή τον «Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο» και ανέμεναν την τελική μάχη. Απέναντι σε αυτή την γραμμή πυρός οι Γερμανοί δεν μπορούσαν να απαντήσουν. Οι δυνάμεις τους ήταν πολυδιασπασμένες, εφόσον ήταν αναγκασμένοι να διεξάγουν πόλεμο σε δύο πολυαίμακτα μέτωπα, όπως το Ανατολικό και το Δυτικό. Επίσης, σημαντικές μονάδες του γερμανικού στρατού πολεμούσαν στην Κεντρική Ευρώπη υπερασπιζόμενες την Ουγγαρία (εκεί έδρασε και ο περιβόητος Όττο Σκορτσένυ). Σε αυτό συνέβαλε και η επιθυμία του ίδιου του Χίτλερ να επεμβαίνει και να σχεδιάζει ο ίδιος τις κινήσεις των στρατευμάτων του, μην έχοντας εμπιστοσύνη στις τάξεις των αξιωματικών. Μπροστά στον επερχόμενο θανάσιμο κίνδυνο η χιτλερική προπαγάνδα θα χρησιμοποιήσει το λεκτικό σχήμα της «υπεράσπισης του ευρωπαικού πολιτισμού από τον δυνάστη της Ασίας» και θα κινητοποιήσει όποιες δυνάμεις μπορούσε, ακόμη και την ίδια την Χιτλερική Νεολαία, η οποία θα τοποθετηθεί στην πρώτη γραμμή αμύνης. Μέσα στο Βερολίνο θα βρεθούν ακόμη ομάδες ευρωπαίων εθελοντών SS, όπως η διαβόητη ομάδα «Καρλομάγνος», που αποτελείτο από Γάλλους, καθώς και σχηματισμοί Βαλλόνων και Νορβηγών, που θέλησαν να υπερασπιστούν μέχρι τέλους την υπόθεση του Γ΄Ράιχ.

Η τελική επίθεση ξεκίνησε σύμφωνα με το σχέδιο επιχειρήσεων στις 16 Απριλίου με συνεχείς βομβαρδισμούς και σταδιακή προώθηση δυνάμεων. Ο επιτελικός σχεδιασμός επιθυμούσε την κάμψη των πρώτων τομέων αμύνης του Βερολίνου, ώστε να ακολουθήσει η επέλαση του κυρίου στρατεύματος κρούσης. Χάρις στην υπεροπλία και την αστείρευτη ποσότητα ανθρώπινου δυναμικού των Σοβιετικών αυτό είχε επιτευχθεί μέχρι τις 23 Απριλίου, οπότε και οι μάχες γίνονταν πλέον μέσα στην ίδια την πόλη, όπου οι εξαντλημένοι φαντάροι της Βέρμαχτ και τα μέλη της Χιτλερικής Νεολαίας πάσχιζαν να σώσουν, ό,τι μπορούσε να σωθεί από την επέλαση του Κόκκινου Στρατού, ο οποίος βρισκόταν κοντά στον στόχο της τελικής δικαίωσης του αγώνα του. Ο Χίτλερ, από το μπούνκερ όπου ήταν κλεισμένος για να ελέγχει την κατάσταση, άρχισε να αντιλαμβάνεται το τέλος της υπόθεσης. Οι αρχικές αισιόδοξες εκτιμήσεις ότι η κατάσταση μπορούσε να ανατραπεί, έδωσαν την θέση τους στην επιθυμία να μην πέσει ζωντανός στα χέρια του Κόκκινου Στρατού.

Ο επίλογος γράφεται το μεσημέρι της 30ης Απριλίου, όταν ο Χίτλερ και η Εύα Μπράουν αυτοκτονούν στα υπόγεια του καταφυγίου τους λίγες μόνο ώρες προτού η σημαία της Σοβιετικής Ένωσης αναρτηθεί στην οροφή του Ράιχσταγκ. Θα τους ακολουθήσει ο Γκαίμπελς. Η ηγεσία του Ράιχ περνάει στα χέρια του Ναυάρχου Νταίνιτς και η μάχη συνεχίζεται μέχρι την παράδοση της πόλης στις 2 Μαίου 1945. Επιθυμία του Ζούκωφ ήταν αυτό να έχει επιτευχθεί μέχρι τις 1 Μαίου, ώστε να αποτελέσει ένα είδος δώρου για τον Στάλιν ανήμερα της επίσημης εορτής του Κόμματος των Μπολσεβίκων. Η παράδοση του Βερολίνου και η είδηση της αυτοκτονίας των ηγετών του ναζιστικού στρατοπέδου έκαμψε και τις τελευταίες απόπειρες για αντίσταση των εναπομεινάντων γερμανικών στρατευμάτων. Οι διαπραγματεύσεις οδήγησαν στην αναγγελία της γερμανικής παράδοσης άνευ όρων στις 9 Μαίου, η οποία από τότε εορτάζεται ως η «Ημέρα της Αντιφασιστικής Νίκης».

* Μεταπτυχιακός φοιτητής Νεώτερης και Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας, ΕΚΠΑ

 

 

 

 

    Print       Email

About the author

You might also like...

Παρουσίαση του βιβλίου «Ο άρχοντας με τα πολλά πρόσωπα», Παλιά Βουλή, 26/11/17, 12.00 μμ

Read More →