Loading...
You are here:  Home  >  ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ  >  Current Article

Η διάχυση της συριακής κρίσης στις σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας

By   /   Οκτώβριος 21, 2016  /   Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Η διάχυση της συριακής κρίσης στις σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας

    Print       Email

tzon-keri-ipa-rosia-simaies[21-10-2016]

♦ του Ιπποκράτη Δασκαλάκη*

Η κρίση της Συρίας έχει ήδη εισέλθει στον έκτο χρόνο και παρά την εξάντληση των εμπλεκομένων δεν  διαφαίνονται ελπίδες επίλυσης. Παράλληλα οι προσπάθειες επίτευξης εκεχειρίας μεταξύ των εμπλεκομένων, κυρίως με τη μεσολάβηση ΗΠΑ και Ρωσίας, έχουν μέχρι στιγμής αποτύχει με τις δύο μεσολαβούσες πλευρές (και τους υπόλοιπους εμπλεκομένους), να ανταλλάσσουν κατηγορίες για τις ευθύνες της αποτυχίας. Μάλιστα η αντιπαράθεση των ΗΠΑ-Ρωσίας έχει προσλάβει τέτοια οξύτητα, όχι μόνο λόγω της συριακής κρίσης, που ορισμένοι ομιλούν για επιστροφή σε μια νέα εποχή ψυχρού πολέμου!

Επιπλέον, ο αριθμός των, άμεσα και έμμεσα, εμπλεκομένων στη συριακή κρίση σταδιακά αυξάνεται γεγονός που σύμφωνα με στατιστικές μελέτες μεγιστοποιεί και την πιθανή διάρκεια της σύγκρουσης. Το σκηνικό έχει καταστεί από τον πρόσφατο  Αύγουστο, ακόμη πιο σύνθετο με την περιορισμένη τουρκική στρατιωτική επέμβαση στη Βόρεια Συρία με κύρια στόχευση τους Κούρδους μαχητές και δευτερευόντως τις δυνάμεις του «Ισλαμικού Κράτους». Συγχρόνως, υπό το φάσμα της συριακής κρίσεως, η αδυσώπητη αντιπαλότητα των δύο μουσουλμανικών «υποσυστημάτων» (σουνιτικό-σιϊτικό) καθημερινά καθίσταται πιο έντονη καθώς ανεξέλεγκτοι «παίκτες» συστρατεύονται στις τάξεις των δύο πλευρών έχοντας συχνά «μαξιμαλιστικές» ή «επαναστατικές» επιδιώξεις και ζήλο.

Μέχρι σήμερα, οι συγκρούσεις στη Συρία έχουν προκαλέσει το θάνατο περίπου 300.000 ατόμων και την αναγκαστική μετακίνηση (στο εσωτερικό αλλά και εξωτερικό) τουλάχιστον 8 εκατομμυρίων κατοίκων. Ολόκληρη η χώρα έχει μετατραπεί σε ένα πεδίο ανελέητων συγκρούσεων και τρομοκρατικών ενεργειών ενώ οι σημαντικότερες πόλεις, συμπεριλαμβανομένης και της πρωτεύουσας Δαμασκού, έχουν υποστεί σημαντικότατες καταστροφές. Ειδικά το άλλοτε οικονομικό κέντρο της χώρας, Aleppo, στη βόρεια Συρία έχει καταστεί θέατρο αιματηρών επιχειρήσεων και έχει μετατραπεί σε σωρούς ερειπίων. Ως αποτέλεσμα των συγκρούσεων (όχι όμως και αποκλειστικά), από το 2015 έχουν γιγαντωθεί και οι αριθμοί των ατόμων που προσπαθούν να κινηθούν προς χώρες της Ευρώπης για αναζήτηση μιας καλύτερης τύχης. Το τεράστιο αυτό κύμα των προσφύγων και μεταναστών δημιούργησε σωρεία προβλημάτων στις ευρωπαϊκές χώρες, προκαλώντας εσωτερικές αντιδράσεις, διαμάχες αλλά και τριβές στις διακρατικές σχέσεις, χωρίς μάλιστα μέχρι σήμερα να έχει βρεθεί ικανοποιητική λύση.

Βέβαια το «puzzle» των αντικρουόμενων συμφερόντων των δεκάδων εμπλεκομένων είναι τρομερά πολύπλοκο και περιλαμβάνει εκτός από τις μεγάλες δυνάμεις, κράτη της ευρύτερης περιοχής, θρησκευτικές και εθνοτικές ομαδοποιήσεις και κάστες, τρομοκρατικές οργανώσεις, επιχειρηματικά συμφέροντα, προσωπικές φιλοδοξίες ακόμη και τοπικές ανεξέλεγκτες εγκληματικές και προσωποπαγείς ομάδες. Αρκετοί μάλιστα εκ των εμπλεκομένων συχνά μεταπηδούν από τη μια ομάδα στην άλλη, μεταλλάσσονται, μετονομάζονται  και ενίοτε στρέφουν τα όπλα τους εναντίον των πρώην συμμάχων τους. Η σύγκρουση αυτή που ξεκίνησε την άνοιξη του 2011, ως ένας χαμηλής έντασης λαϊκός ξεσηκωμός κατά του καθεστώτος, με επίκεντρο τη πόλη Daara στη Νότιο Συρία, πολύ γρήγορα μετατράπηκε σε ένα εμφύλιο πόλεμο με θρησκευτικό-εθνοτικό διαχωρισμό και ενεργό συμμετοχή ξένων δυνάμεων («proxy war»), αλλοδαπών πολεμιστών και τελικά σε ένα πόλεμο «όλων εναντίον όλων» με κύρια θύματα τους αμάχους. Σε αυτό το περιβάλλον βρήκε γόνιμο έδαφος η ισλαμιστική τρομοκρατία με πανσπερμία οργανώσεων και ομάδων. Κύριες οργανώσεις, ο ISIS (Islamic State in Iraq and Syria), η al-Nusra (ελεγχόμενη από την al-Qaeda που τον Ιούνιο του 2016 μετονομάστηκε σε Jabhat Fateh al-Sham) αλλά και δεκάδες άλλα παρακλάδια φανατικών μικρότερων οργανώσεων.

Στα όμματα αρκετών στρατηγικών αναλυτών, η επαναπροσέγγιση ΗΠΑ-Ρωσίας (με μια λύση «πακέτο» για τα ανοικτά προβλήματα) καθίσταται καθημερινά περισσότερο αναγκαία. Δυστυχώς όμως, οι δηλώσεις και ενέργειες των τελευταίων ημερών δείχνουν μια επικίνδυνη απομάκρυνση των δύο πλευρών που ενδεχομένως να οδηγήσει σε μια διεύρυνση του ανταγωνισμού και των μεταξύ τους τριβών. Οι συνέπειες της συριακής κρίσης και η έρπουσα οικονομική ύφεση, αν συνδυαστούν και με μια δραματική επιδείνωση της κρίσεως Ρωσίας-Δύσης εκτιμάται ότι θα επηρεάσουν αρνητικά το σύνολο των χωρών και ειδικά την Ευρώπη. ΗΠΑ και Ρωσία, για διαφορετικούς λόγους εκάστη, είναι ευχαριστημένες από την παρούσα ισορροπία στη Μέση Ανατολή αλλά συγχρόνως αμφότερες επιδιώκουν να κατοχυρώσουν τα κέρδη τους, παρεμποδίζοντας όμως την ενδυνάμωση της επιρροής του αντιπάλου. Ταυτόχρονα, η προσοχή τους είναι στραμμένη προς την ευρύτερη λεκάνη του Ειρηνικού, της Άπω Ανατολής και στην άνοδο της Κίνας. Ειδικά δε η Ρωσία ανησυχεί από την επιδείνωση των δεικτών της οικονομίας της, ως αποτέλεσμα των οικονομικών κυρώσεων και της πτώσεως των τιμών των υδρογονανθράκων. Μια μη ελεγχόμενη κατάσταση στη Μέση Ανατολή που θα δημιουργήσει περαιτέρω ρήξη στις σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, εκτιμάται ότι δεν αποτελεί επιδίωξη τους, αλλά απλά ένα μέσο πίεσης και εκφοβισμού για επίτευξη περισσότερων διαπραγματευτικών ωφελημάτων. Φυσικά σε κάθε πλευρά υπάρχουν οι δυνάμεις εκείνες οι οποίες επιθυμούν την περαιτέρω όξυνση των σχέσεων, αλλά μάλλον αποτελούν μη κυρίαρχη τάση.

Βέβαια, ο χρόνος για την επίτευξη μιας συμφωνίας για ειρήνευση στη Συρία, έχει μάλλον εξαντληθεί, εν όψει των αμερικανικών προεδρικών εκλογών και κάθε πρωτοβουλία φαίνεται ότι θα ξεκινήσει την άνοιξη με τον/την νέο/νέα ένοικο του Λευκού Οίκου. Τις ερχόμενες εβδομάδες, η κυβέρνηση Obama δύσκολα θα αποδεχθεί τις ρωσικές απαιτήσεις. Έως τότε, όλοι οι εμπλεκόμενοι θα προσπαθήσουν να ισχυροποιήσουν τις θέσεις τους δοκιμάζοντας συγχρόνως τις αντοχές των αντιπάλων και βολιδοσκοπώντας με προσεκτικές κινήσεις τις αντιδράσεις των υπερδυνάμεων. Δυστυχώς όμως, ο συριακός λαός θα συνεχίσει να πληρώνει με αίμα τους ανταγωνισμούς των «μικρών-μεσαίων-μεγάλων» παικτών και η απελπισία θα τροφοδοτεί τους εξτρεμιστές.

* Υποστράτηγος εα, Διευθυντής Μελετών του ΕΛΙΣΜΕ

    Print       Email

About the author

You might also like...

Πώς θα μιλήσουμε τώρα στην διεθνή κοινή γνώμη;

Read More →