Loading...
You are here:  Home  >  ΦΑΚΕΛΛΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ  >  Current Article

Αυστραλία: ο αναδυόμενος πόλος του αγγλοσαξονικού κόσμου

By   /   Αύγουστος 19, 2015  /   Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Αυστραλία: ο αναδυόμενος πόλος του αγγλοσαξονικού κόσμου

    Print       Email

Untitled

♦ του Χρήστου Ζιώγα

Για την ελληνική κοινωνία, η Αυστραλία έχει ταυτιστεί ως ο μεταναστευτικός προορισμός για εκατοντάδες χιλιάδες συμπατριώτες μας κατά τις δεκαετίες του ’50 και΄60. Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια, λόγω της διαρκούς και πολυεπίπεδης κρίσης που βιώνει η Ελλάδα, το φαινόμενο επανεμφανίστηκε, ευτυχώς σε σαφώς μικρότερη ένταση.

Η Αυστραλία είναι μια χώρα ηπειρωτικών διαστάσεων (7,7 εκ. τ. χλμ., 6η σε έκταση χώρα παγκοσμίως), αλλά με πληθυσμό μόνο 23 εκ. (53η παγκοσμίως σε μέγεθος και 231η σε πυκνότητα), που στην συντριπτική του πλειοψηφία διαβιεί στα ανατολικά παραλία της χώρας. Το εθνικό ακαθάριστο προϊόν της ξεπερνά το 1,5 τρις $, καθιστώντας την 12η οικονομία στον κόσμο.

Η Αυστραλία αποτελεί ένα κράτος που δημιουργήθηκε από αποίκους, που εξοβέλισαν τους γηγενείς Αβοριγίνες. Οι τελευταίοι σταδιακά εκτοπίστηκαν περαιτέρω και από τα συνεχόμενα μεταναστευτικά κύματα (το 2001 αριθμούσαν 366.436).

Διαβάζοντας το σύνταγμα της εν λόγω χώρας, είναι προφανές πως η κοσμοθεωρητική και κανονιστική συγκρότησή της έχει επηρεαστεί από το Ηνωμένο Βασίλειο αλλά παρουσιάζει και κοινά χαρακτηριστικά με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής ως προς τον τρόπο λειτουργίας και τις αξίες που κυριαρχούν στην κοινωνικο-πολιτική πραγματικότητα. Το γεγονός πως η Αυστραλία συνιστούσε μέρος της Βρεταννικής Αυτοκρατορίας, συνετέλεσε αποφασιστικά στην κυριαρχία των αγγλοσαξονικών ηθικοκανονιστικών προτύπων και την δημιουργία συν τω χρόνω μιας φιλελεύθερης χώρας.

Όπως χαρακτηριστικά περιγράφεται στο σύνταγμα και αναφέρεται στην Λευκή Βίβλο, η οποία συντάχθηκε από την αυστραλιανή κυβέρνηση το 2003 περιγράφοντας τις εξωτερικές και εμπορικές σχέσεις της αυστραλιανής κοινοπολιτείας, η συγκεκριμένη χώρα αυτοπροσδιορίζεται ως φιλελεύθερη δημοκρατία, που δεσμεύεται από τις βασικές αξίες της πολιτικής και οικονομικής ελευθερίας.

Αυτές λοιπόν οι αφετηριακές πολιτικές και οικονομικές πεποιθήσεις διαμόρφωσαν τους θεσμούς του κράτους και συνιστούν οδηγό δράσης και στις εξωτερικές του σχέσεις, συνδέοντας την ευημερία και την σταθερότητα της Αυστραλίας και της διεθνούς κοινότητας γενικώτερα, με την επικράτηση των φιλελεύθερων αξιών.

Παρά το γεγονός ότι οι πολίτες της Αυστραλίας συνθέτουν μια πολυεθνική κοινωνία, κύρια επιλογή της Αυστραλίας είναι η προώθηση των φιλελευθέρων αξιών και στο εξωτερικό, συναρτώντας την ασφάλειά της με την επικράτηση του φιλελευθερισμού στο διεθνές σύστημα.

Έχοντας λοιπόν ενστερνιστεί με επιτυχία τις πολιτικές και οικονομικές ελευθερίες και σε συνάρτηση με τον σημαίνοντα ρόλο της Μεγάλης Βρεταννίας παλαιότερα και των ΗΠΑ μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Αυστραλία ενίσχυσε την θέση και τον ρόλο της στο περιφερειακό σύστημα Ασίας-Ειρηνικού. Σύμφωνα με τους διαμορφωτές της εξωτερικής της πολιτικής, τα συμφέροντά της αφορούν ένα γενικώτερο σύνολο πολιτικών και οικονομικών επιδιώξεων, του οποίου το πεδίο εφαρμογής δεν ορίζεται αποκλειστικά με γεωγραφικούς όρους. Η ποιότητα της διακυβέρνησης θεωρείται στοιχείο κομβικής σημασίας για την εκπλήρωση της εσωτερικής ευημερίας και προάσπισης των συμφερόντων στο εξωτερικό. Όπως αναφέρεται στην Λευκή Βίβλο: η χώρα μας είναι ένα δυτικό κράτος που βρίσκεται στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού με στενούς δεσμούς και συγγένειες με την Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη, καθώς και με ιστορία ενεργού συμμετοχής της στην Ασιατική Ήπειρο.

εμπορικές σχέσεις

Όσον αφορά το εν εξελίξει φαινόμενο της «παγκοσμιοποίησης» (ο σωστότερος όρος είναι πλανητικές τάσεις σε διάφορες πτυχές του ανθρώπινου βίου) θεωρείται πως η μέχρι τώρα συμμετοχή της χώρας ήταν ενεργητική και επιτυχημένη, ανταποκρινόμενη στις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που προσέφερε το ολοένα και πιο διεθνοποιημένο οικονομικό σύστημα.

Ο γεωπολιτικός και γεωοικονομικός χώρος της Αυστραλίας εκτείνεται στην Ωκεανία, την νοτιοανατολική Ασία και τον Ειρηνικό. Κύρια στόχευσή της είναι η εδραίωση και επέκταση των περιφερειακών και διμερών της σχέσεων.

Το 2013 η Αυστραλία είχε ισορροπημένο εμπορικό ισοζύγιο, πιο συγκεκριμένα εισήγαγε προϊόντα αξίας 240 δις $ και εξήγαγε προϊόντα αξίας 249 δις $, ποσά αρκετά υψηλά για ένα περιφερειακό, με γεωγραφικούς όρους, κράτος και με πληθυσμό 23 εκ. Από τον συνυπολογισμό των παραπάνω στοιχείων, συνάγεται το συμπέρασμα πως η εν λόγω χώρα έχει ανάγκη τόσο το εξαγωγικό εμπόριο για να διατηρήσει τις θέσεις εργασίας και το υψηλό βιοτικό της επίπεδο όσο και τις εισαγωγές φθηνών προϊόντων, που θα διατηρήσουν την αγοραστική δύναμη των πολιτών της.

Η Κίνα είναι ο πρώτος εμπορικός προορισμός και τόπος προέλευσης προϊόντων για την Αυστραλιανή οικονομία. Πολύ σημαντικές εμπορικές σχέσεις διατηρεί επίσης με τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και δευτερευόντως την Γερμανία την Ινδία την Νότιο Κορέα και την Σιγκαπούρη.

Η εμπορική πολιτική της Αυστραλιανής κυβέρνησης αποσκοπεί στην στενή συνεργασία με όλους τους Ασιάτες εταίρους, στην βάση τον αμοιβαίου σεβασμό και της προώθησης των κοινών συμφερόντων. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις σχέσεις με τις τρεις ισχυρότερες οικονομίες της περιοχής, δηλαδή την Κίνα, την Ιαπωνία και την Ινδία. Πιο συγκεκριμένα, το εν λόγω κείμενο αναφέρει ως στόχους της αυστραλιανής κυβέρνησης εν σχέσει με τις τρεις χώρες: την εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης ζωτικότητας της επιτυχημένης συνεργασία μας με την Ιαπωνία, την οικοδόμηση μιας στρατηγικής οικονομικής εταιρικής σχέσης με την Κίνα καθώς επίσης την διεύρυνση των οικονομικών και πολιτικών σχέσεών της με την Ινδία.

Σημαντική θέση στην διαβάθμιση των προτεραιοτήτων της Καμπέρα, στο φάσμα των εξωτερικών και εμπορικών σχέσεων, καταλαμβάνει η στενή συνεργασία με τα κράτη του ASEAN (Ινδονησία, Μαλαισία, Φιλιππίνες, Σιγκαπούρη και Ταϊλάνδη, Μπρουνέϊ, Βιετνάμ, Λάος, Καμπότζη και Μιανμάρ), και ιδιαιτέρως με την Ινδονησία. Η ανάπτυξη ισχυρών δεσμών με το ASEAN, πέραν των επωφελών οικονομικών συνεπειών, θα επιφέρει θετικά αποτελέσματα και στην αντιμετώπιση ζητημάτων που άπτονται της ασφάλειας, όπως η αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και της παράνομης μετανάστευσης. Η σταθερότητα στην νοτιοανατολική Ασία, μέσω της ενίσχυσης περιφερειακών θεσμών, όπως η ASEAN, ιεραρχείται υψηλά στις στοχοθεσίες της εξωτερικής πολιτικής της αυστραλιανής κυβέρνησης.

Η ΕΕ συνιστά εταίρο της Αυστραλίας με κοινές αξίες και συμφέροντα. Εκτός από τις ισχυρές εμπορικές σχέσεις, οι κοινές αντιλήψεις τους έχουν επιτρέψει την ανάπτυξη στενών διακρατικών αλλά και μη κυβερνητικών σχέσεων, για ζητήματα όπως η κλιματική αλλαγή, το παγκόσμιο εμπόριο, η ασφάλεια, η ανάπτυξη, η τεχνολογική έρευνα και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Οι υφιστάμενες διπλωματικές σχέσεις των δύο πλευρών βασίζονται στην συμφωνία- πλαίσιο που διέπει την εταιρική σχέση ΕΕ-Αυστραλίας του 2008, και αποτελεί την βάση των διαπραγματεύσεων για μια νέα συμφωνία-πλαίσιο, που ξεκίνησαν τον Οκτώβριο του 2011.

η Συμμαχία με τις Ηνωμένες Πολιτείες

Για την Αυστραλιανή Κοινοπολιτεία, η ασφάλεια και ευημερία της συνδέονται ευθύγραμμα με την σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Η εν λόγω σχέση εδράζεται στους κοινούς πολιτισμικούς και ιστορικούς δεσμούς, όπως και στους κοινούς πολιτικούς και οικονομικούς θεσμούς που έχουν με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά κυρίως από την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της συνεργασίας τους για την προώθηση των εθνικών συμφερόντων της. Είναι χαρακτηριστικό το απόσπασμα που αναφέρεται πως, ακόμα και όταν κάποιες επιλογές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής δεν εξυπηρετούν ευθέως τα συμφέροντα της Αυστραλίας, η διατήρηση της ειδικής σχέσης ιεραρχείται υψηλοτέρα (ADVANCING THE NATIONAL INTEREST AUSTRALIA’S FOREIGN AND TRADE POLICY, p.xvi).

Η Αυστραλία έχει ζωτικό συμφέρον διατήρησης της στρατηγικής εμπλοκής των ΗΠΑ στην Ανατολική Ασία, λόγω της θεμελιώδους συμβολής της στην περιφερειακή σταθερότητα και οικονομική ανάπτυξη. Στον τομέα της ασφαλείας και της άμυνας, η Αυστραλία έχει συνδέσει τις επιδιώξεις της με την αμερικανική εξωτερική πολιτική στην περιοχή.

Κορωνίδα της στρατηγικής σχέσης ΗΠΑ και Αυστραλίας αποτελεί η ANZUS (Australia, New Zealand, United States Security Treaty) η οποία προσδιορίζεται ως μια στρατιωτική συμμαχία και χρονολογείται από το 1951. Για τους διαμορφωτές της αυστραλιανής εξωτερικής πολιτικής, η χώρα τους οφείλει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών με τις άλλες μεγάλες δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένης και σημαντικώτερης της σύνθετης σχέσης με την Κίνα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα του ρόλου που επιθυμεί να διαδραματίσει η Αυστραλία, είναι το εδάφιο της Λευκής Βίβλου που αναφέρεται στην αναγκαιότητα της χώρας να επιδείξει ετοιμότητα ως προς την διαχείριση πιθανών και υφερπουσών κρίσεων στην Ασία, όπως στην περίπτωση της Κίνας με την Ταϊβάν, της χερσονήσου της Κορέας και της έντασης μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν.

Δίχως αμφιβολία, η Αυστραλία στο μέλλον θα διαδραματίσει έναν συνεχώς διευρυνόμενο ρόλο στο περιφερειακό υποσύστημα της νοτιανατολικής Ασίας και Ωκεανίας, διότι και η ίδια το επιθυμεί αλλά και ο ανταγωνισμός μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων το επιτάσσει. Από την ανάλυση των εμπορικών δεικτών καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως η Αυστραλία εκ των πραγμάτων οφείλει να μετέχει ενεργά στα οικονομικό γίγνεσθαι της Ασίας και του Ειρηνικού. Ενώ, λοιπόν, στον οικονομικό τομέα η Αυστραλία επιδιώκει να έχει διευρυμένες εμπορικές και συμμετρικές, όσο είναι εφικτό, σχέσεις με όλα τα κράτη της περιοχής, στον πολιτικό τομέα είναι ξεκάθαρη η επιλογή των Ηνωμένων Πολιτειών ως προνομιακού της σύμμαχου.

Η στρατηγική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες θα συγκροτεί τον βασικό άξονα αναφοράς και δράσης της αυστραλιανής εξωτερικής πολιτικής. Στρατηγικοί, οικονομικοί, πολιτικοί αλλά και ιδεολογικοί παράγοντες συντείνουν στην διαρκή ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των δύο κρατών του αγγλοσαξονικού κόσμου. Σε συνεργασία και με το Ηνωμένο Βασίλειο, τον Καναδά και την Νέα Ζηλανδία, θα επιδιώξουν την διατήρηση της αμερικανικής ηγεμονίας και στην ανατολική Ασία και τον κόσμο, καθώς και την διαιώνιση της κυριαρχίας του φιλελευθερισμού ως κατευθυντήριας ιδέας οργάνωσης της διεθνούς τάξης, κατάσταση που συγχρόνως εξυπηρετεί και τα δικά τους συμφέροντα.

Η σταδιακή μετατόπιση της ισχύος από τον Ατλαντικό στον Ειρηνικό αναβαθμίζει τον ρόλο και τη θέση της Αυστραλίας στον αγγλοσαξονικό κόσμο. Στα πλαίσια του κλιμακούμενου ανταγωνισμού μεταξύ αναδυόμενων, όπως η Κίνα και η Ινδία, και παραδοσιακών, όπως η ΗΠΑ και η Ρωσσία, δυνάμεων στην Ασία, η Αυστραλία αποτελεί έναν πραγματικά πολύτιμο σύμμαχο για της Ηνωμένες Πολιτείες. Η ιδεολογική συγγένεια και οι κοινές αξίες που ενστερνίζονται τα δύο κράτη ήταν παράγοντες που βοήθησαν στην σύναψη και διαιώνιση της συμμαχίας.

Για την Αυστραλία, η στρατηγική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή την διασφαλίζει από τις γεωπολιτικές φιλοδοξίες ενός περιφερειακού ισχυρού παίκτη, είτε αυτός στο πρόσφατο παρελθόν ήταν η αυτοκρατορική Ιαπωνία είτε στο μέλλον φαντάζει η ανερχόμενη Κίνα. Για τις ΗΠΑ, η Αυστραλία είναι μια μεσαία δύναμη, σημαντικός κρίκος στην αμερικανική αρχιτεκτονική ασφαλείας στον διαρκώς αυξανόμενο σινο-αμερικανικό ανταγωνισμό. Οι συγκλίσεις συμφερόντων μεταξύ των δύο χωρών είναι πολύ σημαντικές και οι αναδυόμενοι πόλοι ισχύος στην περιοχή τις κάνουν ακόμη μεγαλύτερες. Η διατήρηση της αμερικανικής ηγεμονίας στην περιοχή εξυπηρετεί σαφέστατα τα αυστραλιανά συμφέροντα.

Η εμφάνιση των νέων ασύμμετρων απειλών και προκλήσεων, οι οποίες διασαλεύουν την περιφερειακή και διεθνή τάξη, καθώς και το ευμετάβλητο των συσχετισμών ισχύος μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων,  δεν αφήνουν άλλη επιλογή για την Αυστραλία παρά μόνο την υιοθέτηση μιας ενεργητικής εξωτερικής πολιτικής. Διαμορφωτικοί παράγοντες της εν λόγω πολιτικής αποτελούν οι στρατηγικές αναγκαιότητες που επιβάλλει το διεθνές σύστημα, τα κοσμοθεωρητικά χαρακτηριστικά της αυστραλιανής κοινωνίας και η κοινή συλλογική αξίωση, όπως εκφράζεται σε όλα τα κράτη, για ανεξαρτησία. Ως ορθότερη επιλογή ευόδωσης της πολιτικής και στρατηγικής αντίδρασης της Αυστραλίας στις πολύμορφες προκλήσεις της παρούσας συγκυρίας, εξακολουθεί να παραμένει η στρατηγική σύζευξη με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον αγγλοσαξονικό κόσμο.

Κείμενα τεκμηρίωσης

ADVANCING THE NATIONAL INTEREST AUSTRALIA’S FOREIGN AND TRADE POLICY WHITE PAPER, Commonwealth of Australia 2003

AUSTRALIA’S CONSTITUTION,Commonwealth of Australia 2010, 7th Ed.

    Print       Email

About the author

You might also like...

Η Κύπρος, η Ευρώπη και η Ενέργεια

Read More →