Loading...
You are here:  Home  >  ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ  >  Current Article

Αναζήτηση οράματος και εκλογές στην κατεχόμενη Ελλάδα

By   /   Σεπτέμβριος 27, 2015  /   Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Αναζήτηση οράματος και εκλογές στην κατεχόμενη Ελλάδα

    Print       Email

images

[27-9-2015]

♦ του Νικολάου Ματθαίου Σαντή*

Τα υψηλά ιδεώδη και τα μεγάλα οράματα είναι εκείνα που εμπνέουν το λαό, κάθε λαό, και τον κάνουν να ξεπερνά τον εαυτό του σε κάθε ιστορική εποχή δημιουργώντας εποποιίες που πριν φάνταζαν ως αδύνατες. Δεκαετίες μετά την απελευθέρωση, ο ελληνικός λαός, φτωχός και πένητας, ζούσε και ανέπνεε στο όραμα της «Μεγάλης Ιδέας» (και δευτερευόντως του εξευρωπαϊσμού/ δυτικοποίησης), στόχου που μεταφέρθηκε πολύ επιτυχώς από τις ελίτ στα πλατιά λαϊκά στρώματα. Μεταξύ σφύρας και άκμονος, μέσα σε δέκα χρόνια πολέμου και αναταραχών, το μεγαλείο κι η δύναμη του λαού παραλίγο να πραγματοποιήσει το όραμα της Μεγάλης Ιδέας που εξαρχής φαινόταν πως ξεπερνούσε τις δυνάμεις του. Αλλά και ο γερμανικός λαός του Μεσοπολέμου, φτωχός και ταπεινωμένος, ακολούθησε σχεδόν στην ολότητά του ένα μισότρελο Μεσσία, τον Χίτλερ, όχι επειδή ενστερνίστηκε τη μισάνθρωπη ιδεολογία της Αρίας φυλής αλλά οδηγούμενος από την υπόσχεση της αποκατάστασης της εθνικής αξιοπρέπειας και της αδικίας του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Έπειτα, η τραυματική εμπειρία της Μικρασιατικής Καταστροφής και η δραματική ανταλλαγή πληθυσμών στέρησε από την Ελλάδα το μεγάλο όραμα, τη γενεσιουργό εκείνη δύναμη που θα μπορούσε να την ωθήσει σε νέες πνευματικές και υλικές κατακτήσεις. Είναι εκείνη η δύναμη που λείπει και αδυνατεί να κινητοποιήσει τις δυνάμεις του ελληνικού λαού για να εκπληρώσει αυτό που αντιλαμβάνεται ως το ιστορικό του πεπρωμένο.

Αν εξαιρέσουμε λοιπόν την εποποιία του 1940 και της Κατοχής στην οποία το όραμα της εθνικής αξιοπρέπειας έδωσε πνοή, είναι χαρακτηριστικό ότι οι υπόλοιπες δεκαετίες του 20ου αιώνα για την Ελλάδα διακρίνονται από έντονη εσωστρέφεια και σημαντική πτώση της παρουσίας και της σχετικής αξίας της χώρας στην περιοχή της ͘ τόσο δηλαδή στην Ευρώπη όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο όπου παραδοσιακά ανήκει (η αντίθεση π.χ. με την πορεία της Τουρκίας από το 1930 και μετά είναι καταφανής).

Από το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα και ιδίως με τη Μεταπολίτευση η πνευματική, πολιτική και οικονομική ελίτ της χώρας έχει επιχειρήσει να προσδώσει πιο διακριτά χαρακτηριστικά στον, άλλοτε δευτερεύον, στόχο του εξευρωπαϊσμού ώστε να αποτελέσει το πρωτεύον πλέον όραμα της χώρας. Σε πρακτικούς όρους, η προώθηση της συμμετοχής της Ελλάδας στις ευρωπαϊκές (και δευτερευόντως τις ευρω-ατλαντικές) διεργασίες (θεωρητικά τουλάχιστον) στοχεύει στην εμβάθυνση της δημοκρατίας, την οικονομική ανάπτυξη και ευημερία (και τη διάχυσή της σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού) στα πλαίσια μιας καπιταλιστικής, καταναλωτικής οικονομίας/κοινωνίας ευρωπαϊκού τύπου. Είναι όμως αυτό ένα όραμα που ενώ από τη μία δεν έγινε σε σημαντικό βαθμό κτήμα του λαού, από την άλλη, προσωπική γνώμη μου είναι ότι, δεν επαρκεί από μόνο του ώστε να τον κινητοποιήσει ενεργητικά και δυναμικά προκειμένου να διαγράψει μια πορεία εθνικού μεγαλείου.

Με βάση τα παραπάνω, οι εκλογές της 20ης Σεπτεμβρίου αποτέλεσαν ίσως την πλέον θλιβερή εκλογική αναμέτρηση από τη Μεταπολίτευση και έπειτα. Από τη μία έχουμε τα κόμματα που επιδιώκουν να διαχειριστούν την εθνική ήττα και ταπείνωση του 3ου ευρω-μνημονίου ͘ από την άλλη υπάρχουν τα κόμματα που επιδιώκουν να ερμηνεύσουν το πλειοψηφικό τμήμα της ελληνικής κοινωνίας που δήλωσε «ΟΧΙ» στο δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου και, όπως αποδείχθηκε, δεν το κατάφεραν. Στα πλαίσια αυτά είναι φανερό ότι μεγάλο μέρος του εκλογικού πληθυσμού έχει εγκλωβιστεί πολιτικά καθώς δεν εκπροσωπείται πλέον από κανένα από τα υπάρχοντα κόμματα και είτε απέχει ή έχει αναγκαστεί να ψηφίσει κόμματα που δεν το εκφράζουν πάνω στη λογική «το μη χείρον βέλτιστο». Είναι χαρακτηριστικό ότι ένα τμήμα του 61% που απέρριψε θαρραλέα την επαχθή πρόταση (και τους εξόφθαλμους εκβιασμούς) της 5ης Ιουλίου ψήφισε κόμματα που θα εφαρμόσουν ένα πρόγραμμα εμφανώς επαχθέστερο. Δυστυχώς, και παρά τα περί του αντιθέτου λεγόμενα, η δημοκρατία (όση απέμεινε) έχει αδιέξοδα, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.

Πάνω απ’ όλα όμως εκείνο που προσδίδει τον χαρακτηρισμό «θλιβερή» στην παρούσα εκλογική αναμέτρηση είναι η καταστροφή της ελπίδας για ένα καλύτερο μέλλον που εξέφρασε για πολλούς Έλληνες η άνοδος του Αλέξη Τσίπρα στην εξουσία. Η εξαγγελία του ΣΥΡΙΖΑ για ανασυγκρότηση της χώρας από την λαίλαπα των μνημονίων μέσω της διαπραγμάτευσης μιας καλύτερης συμφωνίας εντός ευρώ συνεπάγονταν τη συνέχιση του οράματος  του «εξευρωπαϊσμού» διασφαλίζοντας όμως την εθνική αξιοπρέπεια ενός περήφανου λαού. Στην πραγματικότητα λοιπόν, οι εκλογές της 20ης Σεπτεμβρίου (και  ο εξαναγκασμός στην ταπεινωτική συμφωνία του Ιουλίου) όχι απλά σημάνουν την οριστική κατάρρευση αυτού του οράματος και την καταβαράθρωση της εθνικής αξιοπρέπειας και της ελπίδας για εθνική ανάταση υπό το παρόν πλαίσιο αλλά και την κατάπτωση της ίδιας της ιδέας της «Ευρώπης».

Μετά τον Ιούλιο μεγάλο μέρος του ελληνικού λαού έχει απαλλαγεί από τις αυταπάτες: η Ευρώπη δεν είναι απαραίτητα συνώνυμη με έννοιες όπως πρόοδος, ευημερία, δημοκρατία, αλληλεγγύη, κοινωνική δικαιοσύνη αλλά και εθνική αξιοπρέπεια. Ευρώπη σημαίνει περισσότερο το δίκαιο του ισχυρού, η εκμετάλλευση της αδυναμίας του μικρού, το συμφέρον του δανειστή, η αναγκαστική οικονομική μετανάστευση, η γερμανική οικονομική κατάκτηση. Θα διακινδυνεύσω να πω ότι οι δυνάμεις που θα εκφράσουν την αξιοπρέπεια του «ΟΧΙ» του ελληνικού λαού στα επόμενα χρόνια θα είναι νέες πολιτικές κινήσεις και κινήματα απαλλαγμένα από τις αυταπάτες της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας καθώς και τις παθογένειες των παρόντων αντι-μνημονιακών κομμάτων. Οι δυνάμεις εκείνες θα βλέπουν ξεκάθαρα την έξοδο από το ευρώ ως ένα αναγκαίο πρώτο βήμα για την ανάκτηση και απελευθέρωση της χώρας από τα δεσμά μιας Ευρώπης, που φαίνεται ότι πλησιάζει προς το τέλος του δρόμου της (περισσότερη ανάλυση σε άλλο άρθρο). 

Με ποια ελπίδα να μείνει και να προσπαθήσει υπό τις παρούσες συνθήκες ένας Έλληνας να ανασυγκροτήσει την κατεστραμμένη χώρα του; Αφού, καταρχάς, η χώρα δεν του ανήκει, καθώς είναι σε μεγάλο βαθμό υποθηκευμένη, ξεπουλημένη, και την διοικούν άλλοι ανεξάρτητα από τη δική του θέληση. Από τη μία, δημόσια περιουσία αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ που δημιουργήθηκε με δεκαετίες ιδρώτα ανήκει τώρα έναντι πινακίου φακής στους μηχανισμούς των ξένων δανειστών (ESM, ΤΧΣ, ΤΑΙΠΕΔ κ.α.). Χιλιάδες σπίτια πολιτών είναι υποθηκευμένα στις χρεοκοπημένες ελληνικές τράπεζες οι οποίες δεν είναι ελληνικές, καθώς ήδη ανήκουν στον ESM παρά το γεγονός ότι ο ελληνικός λαός έχει πληρώσει (και θα πληρώσει ακόμα περισσότερα) δεκάδες δις για να τις διασώσει. Την ίδια στιγμή που σημαντικές υπηρεσίες του κράτους (ΕΛΣΤΑΤ, δημόσια έσοδα κτλ.) έχουν αλωθεί και ελέγχονται απευθείας από τους ξένους κατακτητές. Είναι ή δεν είναι η «συμφωνία» του Ιουλίου ένας εξευτελισμός, μια παράδοση της χώρας αντίστοιχη εκείνης του Δημόσιου Οικονομικού Ελέγχου του 1898; Ποιες είναι οι διαφορές εκτός από τον ακόμα πιο άμεσο και εκτεταμένο έλεγχο της χώρας από τους ξένους;

Από την άλλη, ενώ η ενίσχυση της δημοκρατίας ήταν θεωρητικώς ένας από τους διακηρυγμένους στόχους για την προώθηση της ευρωπαϊκής πορεία της χώρας, είναι ειρωνικό, και ενδεικτικό των πολλών αυταπατών που σχετίζονται με αυτήν, ότι όλες οι σημαντικές συμφωνίες των τελευταίων ετών (Μνημόνια) αλλά και όλα τα σημαντικά βήματα προς ενίσχυση αυτής της πορείας πριν το 2008 ήδη (π.χ. είσοδος στην ΕΟΚ, ΟΝΕ, Συνθήκη Μάαστριχτ κτλ.) έγιναν υπό την παντελή απουσία του ελληνικού λαού (αλλά και πολλών άλλων ευρωπαϊκών λαών). Το γεγονός δε ότι μόλις τον Ιούλιο ο ελληνικός λαός απέρριψε ένα βαρύ Μνημόνιο για να του φορτωθεί αργότερα ένα ακόμα βαρύτερο, είναι ένα ζήτημα για το οποίο θα πρέπει πιθανόν να αποδοθούν ποινικές ευθύνες στο μέλλον (όπως και για τα προηγούμενα Μνημόνια). Για να μην μιλήσουμε για την παντελή αδιαφάνεια και έλλειψη δημοκρατίας στις διαπραγματεύσεις της Υπέρ-Ατλαντικής Συμφωνίας Ελευθέρου Εμπορίου (ένα είδος πανευρωπαϊκού Μνημονίου) οι συνέπειες της οποίας θα είναι πολύ βαρύτερες (και στις οποίες η Ελλάδα θα παραστεί απλώς μέσω της υπογραφής της).

Για ποια Ευρώπη μιλάμε λοιπόν, για ποια πατρίδα, για ποια ελπίδα, ποια δημοκρατία, για ποια αξιοπρέπεια (δανείζομαι το σύνθημα της εκστρατείας υπέρ του «ΟΧΙ»); Η αλήθεια είναι ότι την παρούσα στιγμή η Ελλάδα δεν είναι απλά ηττημένη, αλλά είναι όμηρος και θύμα εκτεταμένης και παρατεταμένης ληστείας ͘ και «απαγωγής» της ελπίδας να σταθεί ξανά στα πόδια της σαν ελεύθερο κράτος. Η χώρα είναι μια ευρωπαϊκή αποικία νέου τύπου, μάλιστα ο έλεγχος και η ληστεία της είναι τέτοια που και ο χαρακτηρισμός «αποικία» είναι απλά ένας ευφημισμός: στην πραγματικότητα η Ελλάδα δεν είναι καν αποικία, είναι κατεχόμενη χώρα.

Πόσο απόμακρα αλίμονο ακούγονται τα συνθήματα των πιο πολλών κομμάτων που διεκδίκησαν την ψήφο μας στις παρούσες εκλογές μπροστά σε αυτά τα δεδομένα; Παρά τα περί του αντιθέτου λεγόμενα, ας προετοιμαστούμε για βαρύ χειμώνα και σκληρή προσπάθεια. «Για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολύ».

*Νικόλαος Ματθαίος Σαντής, οικονομολόγος, M.A. Development Economics, nikolaossantis@gmail.com

    Print       Email

About the author

You might also like...

O ΑΡΧΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤA ΠΟΛΛΑ ΠΡΟΣΩΠΑ, ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ 1685–1920, μυθιστόρημα του Μελέτη Μελετόπουλου

Read More →